Understanding HPV Vaccination: Safeguarding Health Together

Amayra is a fitness enthusiast in her mid-thirties. She balanced her job with a workout routine and a diet. She never missed her annual check-up. But life always has a twist in store.  When she sat in the waiting room flipping through a magazine, during regular annual checkup,  she couldn’t have imagined life-changing news that awaited her. 

She got a call from her doctor about the pap smear test and recommended further investigation. She sensed a concern, words like “biopsy” and “HPV” swirled around her. Further test results confirmed her worst fears—she had cervical cancer. It was a journey of fear and hope for her. “How could this happen to me?” "Why me?" she wondered as she had always been careful about her health. The doctor explained that it often begins as a human papillomavirus (HPV) infection. For most women, such infections resolve on their own, but in some cases, it may lead to cancer. The doctor started a treatment. 

During her recovery, she met other women battling with cervical cancer. 

Lakshmi lives in Rajokri village, about 45 km from Delhi. She runs her household by selling milk and is the sole breadwinner in her family. She was experiencing constant pain and itching in her pelvic area but was not able to consult a doctor due to lack of medical facilities in her village [1]. 

CAPED (Cancer Awareness Prevention and Early Detection) Trust had arranged a screening camp which was free of cost. Local members from the community went door-to-door explaining the importance of an early detection test for cervical cancer. Further investigations were recommended for Lakshmi. Because of screening and early treatment, she has recovered and now urges women not to be ashamed of health issues. Talk about it with someone before it’s too late. 

Sangeeta Gupta, a publisher, was shocked when diagnosed with cervical cancer [2]. She has successfully fought her battle with cervical cancer. It was an emotionally exhausting experience for her. A positive approach and family support helped her to bounce back. She has spoken openly about her cancer with others though there is social stigma attached to cervical cancer. She started the journey of educating women about screening tests and the HPV vaccine. 

The stories of survivors may vary but they all share resilience and hope. 

Cervical cancer remains a significant public health issue worldwide[3]. Current estimates indicate that every year 123907 women are diagnosed with cervical cancer and 77348 die from the disease. [4] It is necessary to spread awareness of regular screenings, and life-saving potential of the HPV vaccine. So I thought of sharing my discussion with Dr. Vaidehi Lomte, a gynecologist to know more about cervical cancer, screening and vaccination. 

What is Cervical Cancer? 

Cervical cancer originates in the cells of the cervix, the lower part of the uterus that connects to the vagina. It typically develops over several years, starting with pre-cancerous changes known as cervical intraepithelial neoplasia (CIN). If left untreated, these abnormal cells can progress to invasive cancer. 

What are Causes and Risk Factors? 

The primary cause of cervical cancer is persistent infection with high-risk types of the human papillomavirus (HPV). HPV is a common virus transmitted through sexual contact. Although most HPV infections resolve on their own, chronic infection with high-risk strains can lead to cervical cancer. 

Key risk factors include- 

• HPV Infection: The most significant risk factor
• Smoking: Doubles the risk of cervical cancer. 
• Immunosuppression: Weakened immune system, such as in HIV-infected individuals.
• Long-term use of oral contraceptives: Linked to a higher risk of cervical cancer. 
• Multiple full-term pregnancies: Associated with an increased risk. 
• Family history: Genetics can play a role in susceptibility.

What are the Symptoms? 

In its early stages, cervical cancer often does not present noticeable symptoms. 

As the disease progresses, symptoms may include-

• Abnormal vaginal bleeding (post-coital, intermenstrual, or postmenopausal) 
• Unusual vaginal discharge 
• Pelvic pain Pain during intercourse 

These symptoms can be caused by other conditions, but it is crucial to seek medical advice for proper diagnosis and treatment. 

Is it possible to prevent it? 

Preventing cervical cancer involves multiple strategies like screening, vaccination etc. 

• HPV Vaccination: HPV Vaccines protect against the most common cancer-causing HPV strains. The vaccine is most effective when administered before individuals become sexually active. 
• Regular Screening: Pap smears and HPV tests can detect precancerous changes in cervical cells. Early detection through screening is essential for successful Cervical cancer is largely preventable and, when detected early, highly treatable. Public health efforts focusing on vaccination, regular screening, and 
• Education about safe sexual practices and smoking cessation are crucial in reducing the incidence and mortality rates of this disease. 

By increasing awareness and access to preventive measures, we can ensure better health outcomes for women worldwide. 

References-

1. https://www.youtube.com/watch?v=h8vLfDqq594
2. https://www.youtube.com/watch?v=IpDk1ONdZS8
3. https://www.bbc.com/news/health-44494377
4. https://hpvcentre.net/statistics/reports/IND.pdf?t=1713590454130
5. https://www.youtube.com/watch?v=2x278gBbpok 
6. https://togetherforhealth.org/india-faces-of-hope/

Dr. Snehal Kamalapur

कचरावेचक ते पत्रकार, सामाजिक कार्यकर्ती आणि फिल्ममेकर

 

 

एका कार्यक्रमाच्या निमित्ताने उद्योजक, डॉक्टर व अनेक मान्यवर यांच्यासमोर आत्मविश्वासाने बोलणाऱ्या मायाशी माझी भेट झाली. या भेटीतून तिच्या संघर्षाची आणि कर्तृत्वाची बाजू समोर आली. एक अशिक्षित स्त्री काय करू शकते हे समजावे, तिचा संघर्ष सर्वांना समजावा, स्वतःजवळ काहीही नसताना कचरावेचक ते पत्रकार, सामाजिक कार्यकर्ती आणि फिल्ममेकर असा पल्ला गाठणाऱ्या मायाबद्दल महिला दिनाच्या निमित्ताने आपल्याला सांगण्याचा हा प्रयत्न. 

तेराव्या वर्षी लग्न, अल्लड वयात चौदाव्या वर्षी पहिले मूल आणि हे कमी की काय म्हणून अंगावर पडलेली आर्थिक जबाबदारी. एखादी सुशिक्षित व्यक्तीसुद्धा खचून गेली असती पण माया मात्र याला खंबीरपणे सामोरी गेली. शेजारपाजारी सगळ्या कचरा गोळा करणाऱ्या बायका त्यामुळे साहजिकच मायाने पण शहरात कचरा गोळा करण्यास सुरुवात केली. त्यावेळी कसेबसे दिवसाला वीस रुपये मिळत. 

अलायन्स ऑफ वेस्ट पिकर (Aliance of Waste Picker, AIW) एक लाख कचरा वेचकांचे प्रतिनिधित्व करते. या अलायन्समधील कागद काच पत्र कष्टकरी पंचायत, पुणे ही एक सदस्य संस्था. या संस्थेच्या नाशिक रोड विभागीय कार्यालयात मनापासून काम करत 60 कचरावेचक महिलांना ओळखपत्र मिळवून देत मायाने आपली खास ओळख निर्माण केली. 2010 मध्ये AIW ने भारतातून तीन कचरा वेचकांना तियानजिन, चीन येथे झालेल्या संयुक्त राष्ट्र हवामानबदल परिषदेत भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याची संधी दिली. यात मायाचा समावेश करण्यात आला. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताचे प्रतिनिधित्व करून आपली मतं मांडण्याची मिळालेली संधी तिच्या आयुष्याला कलाटणी देणारी ठरली. आजूबाजूला असलेल्या कॅमेऱ्यांनी तिच्यावर जणू जादूच केली. निरक्षर असलो तरी जर आपल्या हातात कॅमेरा आला तर आपले प्रश्न आपण लोकांपर्यंत, सरकारपर्यंत पोहोचवू शकतो याची तिला जाणीव झाली. अभिव्यक्ती या स्वयंसेवी संस्थेकडून व्हिडिओग्राफीच्या मिळालेल्या प्रशिक्षणामुळे तिचे जीवनच बदलून गेले.

आरोग्य, सामाजिक विषमता, पाणी प्रश्न, घरकाम, कचरावेचक महिलांचे प्रश्न आणि शेतकऱ्यांचे प्रश्न अशा विविध विषयांवरील माहितीपटांद्वारे प्रश्न सोडवण्याचा प्रयत्न करून उत्तम समुदाय पत्रकार म्हणून आपली ओळख मायाने निर्माण केली. एवढ्यावरच न थांबता कोणतेही प्रशिक्षण न घेता मायाने कॅमेरा असिस्टंटपासून ते फिल्म मेकिंगपर्यंत वेगवेगळ्या जबाबदाऱ्या अगदी व्यवस्थित पार पाडल्या. 

मोहाची फुले म्हणजे दारू असे समीकरण पण त्यात औषधी गुणही तेवढेच आहेत. याच मोहाच्या फुलापासून लाडू, गुलाबजाम आणि एनर्जी पावडर अशी विविध उत्पादने तयार करण्यासाठी मायाने नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील आदिवासी महिलांना एकत्र आणून आपली उत्पादने बाजारात आणली. 

विविध सामाजिक उपक्रमांसाठी मायाने श्रमजीवी महिला सामाजिक संस्थेची स्थापना केली. त्या अंतर्गत वस्त्यांमध्ये जाऊन महिलांना एकत्र आणून डिस्कशन क्लब सारखे उपक्रम राबविले, शासनाशी सामाजिक प्रश्नांवर पत्रव्यवहार केला व यातून सामाजिक विकासाची चळवळ पुढे चालू ठेवली. 

गावकऱ्यांचे प्रश्न मांडता यावेत त्यासाठी मायाला आजूबाजूच्या गावांना भेटी देणे सोयीचे व्हावे, तिच्या सामाजिक कार्याला मदत व्हावी म्हणून सायरस पुनावाला यांनी तिला कार भेट देऊन तिचा सन्मान केला.   मायाच्या सामाजिक क्षेत्रातील कार्याची दखल घेत बेस्ट इम्पॅक्ट व्हिडिओ अवॉर्ड, राजमाता जिजाऊ सन्मान, नारी सन्मान, सावित्रीबाई फुले पुरस्कार, महिला गौरव पुरस्कार, नवदुर्गा सन्मान, भाई नावरेकर स्मृतिदिन विशेष सन्मान, कर्मयोगीनी पुरस्कार देत विविध संस्थांनी तिचा सन्मानही केला आहे. 

मायाच्या पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा ! शिक्षण घेण्याची तिची इच्छा पूर्ण होवो हीच सदिच्छा ! 

नारीशक्तीस सलाम !!! Happy Women's Day!!!

I recently had a chance to meet Maya. She was speaking confidently in a cultural program attended by many entrepreneurs, physicians and renowned personalities. I had a brief chat with her to understand the challenging journey of an illiterate lady from a ragpicker to a journalist, social worker and a filmmaker. On the occasion of International Women's Day, I would like to share this inspiring story with you all. 

Maya got married when she was 13 and had her first child at the age of 14. Most of the ladies in her neighborhood were ragpickers. Maya also started as a rag picker to support her family. In those days, she earned hardly 20 rupees per day. 

Alliance of Waste Pickers (AIW) represents about 1 lakh ragpickers. Kaagad Kaach Patra Kashtakari Panchayat (KKPKP), Pune is a member organization of AIW. Maya started working with KKPKP’s Nashik Road office and was instrumental in arranging identity cards for 60 lady ragpickers. In 2010, AIW sponsored Maya and 2 other ragpickers to attend “UN Climate Change Conference” held at Tianjin, China. Representing India on a global platform and getting introduced to videography was a turning point in Maya’s life. She realized the power of camera & creating short films to effectively spread awareness about various problems to society & the government. On her return from the conference, she attended a training course in videography conducted by an NGO, Abhivyakti. Maya has created many short films addressing various problems faced by ragpickers and household workers. 

Encouraged by the response, she expanded her horizon to issues pertaining to health, social inequality and water scarcity. In this process she performed various roles from camera assistant to a filmmaker and established herself as a video journalist. 

Moh (Mahua) flowers are often seen as raw material for making Moh liquor. However Moh flowers have many medicinal properties. Maya encouraged tribal women from Peth Taluka in Nashik District to collect the flowers and prepare various products like Energy Powder and Sweets like Ladu & Gulabjamun. This has provided employment and opportunity to earn money to the tribal women. 

Maya has started Shramajivi Mahila Samajik Sanstha to protect the rights of unorganized women workers. The sanstha works towards better healthcare facilities for farmers, promoting quality education for their children and fostering skill development programs. 

Impressed by her initiative, Dr. Cyrus Poonawalla gifted Maya a car for easy commuting from village to village to help villagers around Nashik. Maya has received many awards like Best Impact Video Award, Rajmata Jijau Award, Nari Sanman, Savitribai Phule Award, Mahila Gaurav Award, Navdurga Award, Bhai Navrekar Memorial Award and Karmayogini Award to name a few. 

Best wishes for her future journey. May her wish to get formal education be fulfilled soon. 

Happy Women's Day!!!

#InvestInWomen

Dr. Snehal Kamalapur

रिफ्रेश बटणाच्या शोधात

 

२०२३ संपून २०२४ सुरू होईल. २०२३ वर्ष नेहमीप्रमाणेच चांगले वाईट अनुभव देऊन गेलं. अनेक प्रश्न अजूनही मनात आहेतच. उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न चालूच आहे. काही तर्कशुद्ध वाटणाऱ्या गोष्टी तर्कहीन वाटायला लागल्या आहेत. वास्तविकता आणि आभास यातील सीमारेषा खरंच धूसर होत असल्याचे जाणवायला लागलं आहे . 

इथे तर शब्दांचे अर्थही बदलायला लागले आहेत असा विचार येत असतानाच हातात पडले ते सत्या नाडेला यांचे “हिट रिफ्रेश”.

ब्राउझरचं रिफ्रेश बटन दाबल्यावर त्याचा काही भाग तसाच राहतो आणि काही भाग नव्याने दाखविला जातो. यातूनच बिल गेट्स यांनी प्रस्तावनेत या पुस्तकाची समर्पकता दाखवली आहे. ही गोष्ट खरंतर पुस्तकाच्या नावासाठीच नाही तर आपल्या जीवनासाठी पण किती समर्पक आहे; नाही का? काही गोष्टी आहे तशाच चालू ठेवाव्यात पण काही मात्र बदलाव्यात. क्रिकेट आणि संगणक या दोन्ही गोष्टी नाडेलांच्या आवडीच्या. बारावीत असताना हैदराबादकडून क्रिकेट खेळून बँकेत नोकरी करण्याचे स्वप्न पाहणारे नाडेला. आवडत्या गोष्टी केल्या की आनंदाबरोबरच यशही मिळते हे आईचे; तर मोठी स्वप्ने पाहून ते पूर्ण होण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजे हे वडिलांचे विचार या दोन्हींची सांगड घालून रिफ्रेश बटन हिट केले आणि इंजिनिअरिंगची पदवी घेऊन तंत्रज्ञान क्षेत्रातील वेगवेगळे टप्पे पार करत मायक्रोसॉफ्टचे कार्यकारी अध्यक्ष आणि सीईओ झाले. खरंच शोधावं का रिफ्रेश बटन या वर्षात. 

“At the core, Hit Refresh is about us humans and the unique quality we call empathy, which will become ever more valuable in a world where the torrent of technology will disrupt the status quo like never before.” – Satya Nadella from Hit Refresh

रिफ्रेश बटन शोधत असतानाच मॉर्गन हाऊसेल यांचे “सायकॉलॉजी ऑफ मनी” पुढील वर्षासाठीच नाही तर आयुष्यासाठीचे तत्त्वज्ञान देऊन गेले. वयाच्या प्रत्येक टप्प्यावर आपली स्वप्ने किंवा गरजा वेगवेगळी असू शकतात. त्यासाठी बदल हा स्वाभाविक आहे, तो स्वीकारा आणि पुढे जा; हेच तर जीवन. पैशाचे मानसशास्त्र समजावताना जीवनाचे सारच मांडले आहे मॉर्गन हाऊसेलनी. गरज आणि इच्छा यातील फरक कळणे महत्त्वाचे. कधी, काय आणि का हवे ते समजले तर आयुष्य सोपे होईल. 

अर्थात अचानक गोष्टी घडतात आणि सर्व ठरवलेले बिघडून जाते. 

“You can’t control surprises, but you can control how you prepare for them.” 

"Planning is important, but the most important part of every plan is to plan on the plan not going according to plan."

-Morgan Housel from The Psychology of Money 

आपण ठरवतो एक आणि घडते वेगळेच. अगदी मागच्या महिन्यापासून ठरवत होते, नवीन वर्षाच्या सुरुवातीलाच मस्त कुठेतरी दोन-तीन दिवस निवांत जाऊन येऊ. पण अचानक अशा घटना घडल्या आणि वर्ष सुरु व्हायच्या आधीच plan चौपट झाला. पण ‘लेट इट गो’. 

'लेट गो' किंवा सोडून दे, परत करू की plan असं मनाला समजवायचं. अर्थात शारीरिक, मानसिक आणि कौटुंबिक स्वास्थ्यासाठी हे गरजेचे वाटते आहे. नवीन वर्ष नव्या संधी आणि नवीन आव्हाने घेऊन येईल. ‘लेट गो’ च्या यादीत नवीन गोष्टी येत रहातील. प्रत्येकाला आपल्यासाठी आपलं रिफ्रेश बटन शोधावे लागेल.

डॉ. स्नेहल कमलापूर

गौराई

आज सकाळी दहीभाताचा नैवेद्य दाखवला आणि पुनरागमनाय च असं म्हणणार तेवढ्यात कोणी तरी बोललं, कशी आहेस? किती धावपळ करतेस? थोडी विश्रांती घे, बस निवांत, बोलू जरा. आमच्या येण्याने तुम्हा बायकांना अगदी उसंत मिळत नाही. आमच्या तरी किती तर्‍हा. तुझ्याकडेच बघ एक येते श्रावणात शुक्रवारी आणि दुसरी भाद्रपदात. काही जणी सुगडावर, काही उभ्या, काही तांब्यावर, काही पानांवर तर काही खड्यांच्या अशा वेगवेगळया पद्धती. त्याबरोबरच ते साग्रसंगीत जेवण. पुरणपोळ्या, सोळा भाज्या, कोशिंबिरी, चटण्या आणि करंज्या, लाडू, अनारशासारखे फराळाचे पदार्थ. कदाचित हे पूर्वापार चालत आले किंवा या हवामानात सर्व भाज्या चांगल्या मिळतात किंवा सर्व रस आपल्या जेवणात असले तर ते स्वास्थ्यवर्धक असते म्हणून असावे. खरंतर सध्याच्या जमान्यात हे रुचकर पदार्थ योग्य पद्धतीने केले तर गप्पा मारायला आलेल्या मैत्रिणींना पटकन देता येतील म्हणून हे फराळाचे पदार्थ असावेत. या निमित्ताने तुम्हा मैत्रिणींना छान सजून एकमेकींकडे जाऊन मनसोक्त गप्पा मारता येतात. पण बर्‍याच वेळा सर्वच गोष्टींचे अवडंबर माजवले जाते. त्यामुळे तुम्हा बायकांची खूपच धावपळ होते. आपल्याला जमेल तसे मनोभावे करावे. 

बाकी तुझे Women networking कसे चालले आहे? महिला सक्षमीकरण झाले तर त्या समर्थपणे आणि सजगतेने जबाबदारी पेलू शकतात हा जी-२० परिषदेचा आणि तुझा अजेंडा सारखाच आहे की. त्यासाठी महिलांच्या विकासाला प्रोत्साहन देण्यासाठी जी-२० परिषदेने उचललेले पाऊल अगदी योग्यच वाटलं. 

शैक्षणिक प्रगती बरोबर घेतलेल्या शिक्षणाचा उपयोग स्वतःच्या, कुटुंबाच्या आणि समाजाच्या उन्नतीसाठी झाला पाहिजे. अर्थात मुलगी शिकली की प्रगती होतेच पण निर्णय प्रक्रियेत जर महिलांचा सहभाग असेल तर सामाजिक विकास नक्कीच लवकर होऊ शकतो. मंगलयान, चांद्रयान आणि आदित्य एल 1 या सर्व अंतराळ मोहीमा यशस्वी करण्यासाठी स्त्री स्त्रियांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावली आहे. 

सध्या जागतिक स्तरावर ज्या समस्यांना सामोरे जात आहोत त्यामध्ये हवामान बदल आणि सायबर सुरक्षा या महत्त्वाच्या आहेत. या दोन्ही मध्ये जी-२० परिषदेमध्ये सुचविल्याप्रमाणे सायबर सुरक्षेच्या धोरणात्मक निर्णय प्रक्रियेत आणि ते राबविण्यात महिलांचा सहभाग असणे आवश्यकच आहे. तसेच हवामान बदलाच्या दृष्टीने योग्य पावले उचलली जावीत यासाठी महिलांकडे नेतृत्व असणे गरजेचे वाटते. अगदी छोटसं उदाहरण घेतलं तर हे लक्षात येईल, घरात प्लास्टिकच्या वस्तू न वापरण्याचा निर्णय महिलांनी घेतला तर त्याचा खूप सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. 

जागतिक आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी महिलांचा सहभाग किती महत्त्वाचा आहे हे जगाला पटलेले असून समाजाच्या सर्व क्षेत्रात सक्रिय योगदान देण्यासाठी नारीशक्ती नक्कीच प्रभावी ठरेल. सध्या फक्त १० टक्के महिला सक्रिय राजकारणात आहेत. महिलांनी राजकारणात यावे यासाठी चालू असलेल्या प्रयत्नांना नक्कीच यश मिळेल असं वाटतं. 

वित्तीय प्रणालीमध्ये महिलांच्या समावेशास प्रोत्साहन देण्यासाठी महिलांनी आर्थिकदृष्ट्या साक्षर असायला हवे. याची सुरुवात अगदी शाळेत असल्यापासून होऊ शकते. म्हणूनच आपल्या स्कॉलरशिपच्या पैशातून गुंतवणूक करणार्‍या तुझ्या मुलीचे खरंच कौतुक वाटलं. "आई मी घेतलेला शेयर ११० टक्के वाढला, अजून घ्यायला हवे होते. क्रिकेट वर्ल्ड कप भारतात आहे तेव्हा हॉटेल किंवा ऑन लाईन फूड डिलिव्हरी शेयरच्या किमती वाढू शकतील का?" अशी तुमची चर्चा ऐकून छान वाटलं. 

अष्टावधानी असावे हे म्हणणे सोपे आहे पण निभावून नेणे तेवढेच अवघड . वेगवेगळया आघाड्यांवर लढताना ताणतणावांकडे, लक्ष द्यायलाच हवे. यासाठी स्वत:ची काळजी घेणे आवश्यक आहे त्याकडे मात्र तुम्ही बायका दुर्लक्ष करता. आहार, विहार आणि शारीरिक व्यायामाबरोबरच मानसिक स्वास्थ्य तेवढेच महत्त्वपूर्ण आहे. स्वतःसाठी वेळ दे, स्वतःच्या आवडीनिवडीकडे लक्ष दे व एखादा छंद जोपास. 

निरोगी व सुखासमाधानात रहा हाच आमचा शुभाशीर्वाद !!! 

सौ. स्नेहल कमलापूर

मिळवतीची पोतडी : अनुभव समृद्धी

 

स्त्रीची दोन वेगळी रूपे या आठवडय़ात अनुभवास आली. एकीकडे होती मुले लहान असल्याने नोकरी सोडणारी स्त्री तर दुसरीकडे पोळ्यांचे काम करून मिळणार्‍या पगाराचे प्रत्येकाकडून पत्र घेऊन घर घेण्यासाठी कर्ज मिळावे म्हणून बॅंकेत निवेदन देणारी एक कष्टकरी महिला. एकीने घरच्या जबाबदाऱ्यासाठी नोकरी सोडली तर दुसरीने नोकरी करून घरची जबाबदारी घेतली. त्याचवेळी डोळ्यासमोर आलं ते विद्या बाळ आणि मेधा राजहंस यांनी संपादित केलेलं "मिळवतीची पोतडी" हे पुस्तक. 

या  पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत विद्या बाळ म्हणतात, "पोतडी आणि अलिबाबाची गुहा उघडली की काय बाहेर येईल सांगता येत नाही". खरंच "मिळवतीची पोतडी" तून बाहेर पडतात ते अनुभवाचे बोल. 

मिळवती म्हणजे पैसा मिळवणारी असा खरंतर मर्यादित अर्थ. तो तसाच असावा का असाही प्रश्न पडतोच. 

अचानक मोहन गोखले हे जग सोडून गेल्यावर सुन्न झालेल्या स्वतःशीच लढून जिंकलेल्या शुभांगी गोखले. 

नोकरी, लेखन व अभिवाचन करून सुप्रसिद्ध लेखक गो. नी. दांडेकरांची मुलगी, अभिनेत्री मृणाल कुलकर्णीची आई याशिवाय वेगळी ओळख निर्माण करणाऱ्या वीणा देव. 

मजा म्हणून लॅक्मे साबणाचे मार्केटिंग, वर्तमानपत्रातील लिखाण व त्यानंतरची शिक्षण क्षेत्रातील नोकरी सोडून वर्ल्ड बँक प्रोजेक्टवर काम करताना शिक्षण क्षेत्रातील संलग्न आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रगल्भ अनुभव असणाऱ्या व प्रकाश जावडेकरांची पत्नी याशिवाय स्वतंत्र ओळख निर्माण करणाऱ्या प्राची जावडेकर. 

ही काही प्रातिनिधिक उदाहरणे. या बरोबरच कष्टकरी, नोकरी करणाऱ्या, नोकरी देणाऱ्या, पत्रकार, लेखिका, व्यवसाय करण्याऱ्या स्त्रियांपासून ते सामाजिक कार्य करणाऱ्या विविध स्तरातील मिळवत्या स्त्रियांची मिळवतीची पोतडी म्हणजे अनुभवाची समृद्धी आणि प्रगल्भतेचं अवकाश. 

मिळवतीच्या पोतडीत असलेल्या आर्थिक स्थैर्याच्या बटव्यात समाधान, स्वास्थ्य व प्रतिष्ठा तेवढीच महत्वाची वाटतात. येथे आहे ती धावपळ, शिस्त व सहनशीलतेच्या रेशीम धाग्यांनी गोफ विणत येणारी समृद्धी. 

साधारण २२-२३ वर्षांपूर्वीचा मिळवतीचा काटेरी मुकुट अजूनही बऱ्याच जणींसाठी तो काटेरीच आहे हे नक्की. जगण्यासाठीचा मोठा परीघ आखताना भावनिक गुंतणं, कोसळणं जाणवत राहतं. राग, लोभ, संघर्ष, रुसवे-फुगवे आणि असहकार या काट्याकुट्यातून, अपराधी न समजता वेगवेगळी नाती निभावून नेताना आयुष्याचा महत्वाचा टप्पा कधी पार होतो हेच समजत नाही. 

अर्थात हा जमाखर्च मांडताना अनुभवाची समृद्धी, सुसंगत विचार करण्याची ताकद, निर्णय क्षमता, आत्मविश्वास व आत्मभान यातून मिळणारे बौद्धिक समाधान आणि स्वातंत्र्य मिळवतीच्या या पोतडीतून डोकावतात.

डॉ. स्नेहल कमलापूर

योग: एक परिपूर्ण जीवनशैली

२१ जून, आज नववा आंतरराष्ट्रीय योग दिवस. 

योग या शब्दाचा अर्थ जोडणे असा आहे. शरीर - मनाशी, मन - आत्म्याशी आणि आत्मा परमात्म्याशी जोडणे म्हणजे योग. २५०० वर्षांपूर्वी पतंजली ऋषींनी 'पातंजल योगसूत्र' हा ग्रंथ लिहिला. त्यामध्ये त्यांनी अष्टांग योग सांगितला आहे. ते म्हणतात, 'योग:श्चित्तवृत्ती निरोध:'. म्हणजेच चित्ताची चंचल वृत्ती कमी करून मन शांत व संतुलित ठेवून आध्यात्मिक उन्नतीकडे नेतो तो योग. या आध्यत्मिक उन्नतीकडे जाताना शारीरिक आरोग्य सांभाळणेही अतिशय महत्त्वाचे आहे. यासाठी ऋषी-मुनींनी आपल्याला आसन आणि प्राणायाम ही दोन महत्त्वाची साधने दिली आहेत. 

आसन – आसन म्हणजे 'कर चरण संस्थान विशेष:' हात व पायांची केलेली विशिष्ट रचना म्हणजे आसन. ते स्थिर आणि सुखकारक हवे. 

आसनात येणारे विशिष्ट ताण, दाब आणि पीळ यामुळे अनेक फायदे मिळतात. 

• शरीर अत्यंत लवचिक बनते
• स्नायूंचा tone सुधारतो. शरीरातील toxins बाहेर पडायला मदत होते
• रक्ताभिसरण (blood circulation) सुधारते
• डोळे, त्वचा आणि केसांचे आरोग्य सुधारण्यासाठी सुद्धा योग छान काम करतो
• योगासनांमुळे आकलनशक्ती, ग्रहणशक्ती स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता वाढते. यामुळे मनावरचा ताण कमी होऊन quality output आपण देऊ शकतो
• शरीरातील अनेक hormones चे संतुलन होते व त्यामुळे मासिक पाळीच्या तक्रारी, menopause किंवा PCOD मुळे होणारे त्रास कमी होतात
• काही आसनांमध्ये abdominal stretching होते. त्यामुळे insulin secretion होते. यामुळे मधुमेह असणाऱ्यांना मोठ्या प्रमाणावर फायदा होतो
• काही आसनांमध्ये chest expansion होते. ही आसने हृदयाचे आरोग्य आणि उच्च रक्तदाब यासाठी फायदेशीर ठरतात
• आपण स्त्रिया खूप वेळ उभे राहून काम करतो. त्यामुळे होणारा vericose veins आणि पाय दुखण्याचा त्रास काही आसनांमुळे कमी होतो
• पोट साफ न होणे, bloating जाणवणे यासाठी पवनमुक्तासन, मलासन या सारखी आसने फायदेशीर ठरतात
• मानदुखी, कंबरदुखी, sciatica वर उपयुक्त आसने करून आपण हा त्रास कमी करू शकतो
• Parasympathetic nervous system activate होऊन body relax होते. त्यामुळे शांत झोप लागते.

मात्र ही सर्व आसने तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच करावीत. 

प्राणायाम – प्राणायामाच्या माध्यमातून जेवढे जास्त प्राणशक्तीचे संचरण शरीरात होईल तेवढे आरोग्य चांगले राखले जाईल. ऋतूनुसार प्राणायाम योग्य मार्गदर्शनाखालीच करावेत. 

सूर्यनमस्कार – वजन कमी करणे, कार्यक्षमता वाढवणे, शारीरिक ऊर्जा निर्माण करून तेजस्वी - ओजस्वी ठेवण्याचे काम सूर्यनमस्कारामुळे होते. 

ओंकार साधना – आजच्या धावपळीच्या जीवनात आपण सर्वजणच तणावामध्ये  (stress)  असतो. ओंकार साधनेने आपण हा तणाव (stress level) नक्कीच कमी करू शकतो. 

चला तर मग, या योगदिनानिमित्त योगिक जीवनशैली अंगीकारून आपले सुंदर जीवन आपण आणखी निरोगी व सुंदर बनवूया. यामध्ये आपल्या कुटुंबाला व प्रियजनांना सामावून घेऊया. योग हा भारताचा ठेवा जपूया आणि पुढच्या पिढीकडे हस्तांतरित करूया. 

 सौ. वैशाली गांधी,  

योग शिक्षिका, पुणे

 ९४२०३२१५०३

ऑस्ट्रेलिया : एक अनुभव

 

नुकताच काही ऑस्ट्रेलियन विद्यापीठांना भेट देण्याचा योग आला. भेटी दरम्यान लक्षात आलेल्या या वेगळेपण स्पष्ट करणाऱ्या गोष्टी ! 

आलेल्या पाहुण्यांचे स्वागत करताना जमिनीच्या पारंपरिक मालकांना आदरांजली वाहून किंवा मायभूमीप्रती आदर दर्शवून, (acknowledging the traditional owners of the land and paying respects to elders past and present) भूतकाळातील आणि वर्तमानातील ज्येष्ठांना आदर द्यायला ते विसरत नाहीत. कुशल कामगारांच्या आणि मनुष्यबळाच्या कमतरतेमुळे असेल कदाचित, पण सर्वांना माणुसकीने वागवण्याचा गुणही आचरणात आणण्यासारखा आहे. त्याबरोबर दिसली ती स्त्रियांना ही तेवढाच आदर आणि मान सन्मान देण्याची पद्धत. महिला म्हणून प्रत्येकानी आम्हाला दिलेले महत्त्व खरंच सुखावून गेले. 

विद्यापीठ परिसरातील मोठ्या मॉलसारख्या कॉम्प्लेक्समध्ये मौजमजा करताना दिसणारे विद्यार्थी स्वतः बनवलेल्या वस्तू विकून दुसर्‍यांसाठी पैसे मिळवितानासुद्धा दिसतात . शिक्षणाबरोबरच आर्थिक स्वावलंबनासाठी दुकानांमध्ये, रेस्टॉरंटमध्ये काम करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना पाहून बिनधास्त रहाण्याबरोबरच त्यांच्यातील जबाबदारीची जाणीव दिसते. विद्यापीठ परिसरातील आरामदायक झोके, त्यावर अभ्यास करणाऱ्या किंवा नुसतेच मस्त पहुडलेल्या विद्यार्थ्यांना पाहून नेहमीच्या चौकटी बाहेर जाऊन अशीही काही सुविधा असू शकते असा विचार आपण कधीच का केला नाही असा प्रश्न नक्कीच पडतो. 

आजूबाजूला अनेक देशातील वेगवेगळ्या वयोगटातील स्त्री पुरुषांना पाहून वाटले किती बिनधास्त आहेत हे सगळे. आपल्या मनाला योग्य वाटेल ते करणारे- कपड्यांपासून ते वागणूकीपर्यंत. कोणाला काय वाटेल, बाकीचे काय म्हणतील याची पर्वा नाही. कितीही प्रयत्न केला तरी सर्वांना खुष ठेवणे अवघड आहे किंवा प्रत्येकाची प्रतिक्रिया ही सर्वस्वी व्यक्तीच्या आकलनावर, बुद्धीवर अवलंबून आहे हे जणू त्यांना समजल्यासारखे दिसते. त्यामुळेच ते तसा अट्टहास करताना दिसत नाही. 

स्त्री पुरुष समानताही सर्व ठिकाणी लक्षात येण्यासारखी आहे. प्रशासकीय पदावरील प्रकुलगुरू लिसा, शाश्वत साहित्य संशोधन व तंत्रज्ञान केंद्राच्या (sustainable material research and technology center) संचालिका, संशोधक वीणा सहजवाला आणि माजी विरोधी पक्षनेतेपद भूषवून राजकारणातून निवृत्त होऊन आता ऑस्ट्रेलिया भारत व्यवसाय परिषदेच्या अध्यक्षा ज्युडी मॅके या काही महत्त्वाच्या पदावरील स्त्रिया. शहर पर्यटन मार्गदर्शक, सिडनी क्रिकेट मैदानावरील पर्यटन मार्गदर्शक गेल, विद्यापीठ भेट संयोजक ॲना व अंजली किंवा रात्री १० नंतरही पुरुषांच्या बरोबरीने रस्ता दुरुस्तीवर देखरेख करणाऱ्या स्त्रिया. अशा पुरुषांची मक्तेदारी म्हणून प्रचलित असलेल्या विविध प्रकारच्या कामांसाठी स्त्रियांची नेमणूक पाहायला मिळाली. या सर्व महिला आपली जबाबदारी अगदी समर्थपणे पेलताना दिसतात. ही काही प्रातिनिधिक उदाहरणे आहेत. 

खरंच कितीतरी संधी उपलब्ध आहेत पण आपण मात्र आपल्या भोवती भिंती घालून स्वतःला बंदिस्त करून घेतले आहे असे वाटते.

Recently, I had the privilege of visiting three Australian universities. 

Cultures in all the countries are different and unique. Some of the differences I experienced during my short stay in the country are shared herewith. All public addresses start by acknowledging the traditional owners of the land and paying respect to the elders both in the past and the present, not forgetting to respect the people who helped build the structure. It may be due to lack of skilled workers and manpower, but the virtue of treating everyone with humanity is also worth practicing. 

Students were seen studying or relaxing on comfortable hammocks, in the university premises. One wonders why we never thought about such a facility. 

I came across people from different regions and countries all over the world living life like whatever they felt right without any worries- from clothes to behavior. No fear of people judging them or 'log kya kahenge'. It may be because they seem to understand that it is difficult to please everyone no matter how hard they try. So they make it a point to be free of all the stress resulting from trying to do so. 

Giving equal respect and dignity to women is credible. The importance given to us by everyone as women was a pleasant experience. Gender equality is also noticeable everywhere. Some women hold important positions like Vice-Chancellor Lisa on administrative post, researcher Veena Sahajwala, director of the sustainable material research and technology center, and Judy McKay, who retired from active politics and is now the president of the Australia India Business Council. City Tour Guide, Sydney Cricket Ground Tour Guide Gayle, University Visit Coordinator Anna and Anjali or even after 10 pm, women supervise road repairs along with men. Women were seen being employed for various types of work which were traditionally considered as a monopoly of men. All these women are fulfilling their responsibilities very efficiently. These are some representative examples. 

There are indeed so many opportunities available, we just need to look beyond the walls we have built around ourselves.

 

Snehal Kamalapur

नवरात्र : स्त्री शक्तीचा उत्सव

 

स्त्री शक्तीचा उत्सव नवरात्र. स्त्रीच्या विविध  रूपाप्रमाणेच नवरात्रातील देवीचीही वेगवेगळी रूपे. 

नऊ दिवसाच्या या नवदुर्गा - 

• प्रबळ इच्छाशक्ती, निर्भयता व सामर्थ्याचे प्रतीक शैलपुत्री 
• आनंद, समाधान देणारी, शांत, सुंदर व तेजस्वी ब्रह्मचारिणी 
• शक्तिशाली व संयमी चंद्रघंटा 
• एकाच वेळी वेगवेगळ्या जबाबदाऱ्या ताकदीने आणि सचोटीने सांभाळणारी कुष्मांडा 
• आईचे प्रेमळ रूप आणि वेळ पडली तर मुलांसाठी आवश्यक ते सर्व करण्याचा निर्धार असलेली स्कंदमाता 
• धैर्य व शौर्याचे रूप कात्यायनी 
• निर्भय वृत्तीची कालरात्री 
• बुद्धिमत्ता व आशेचे प्रतीक महागौरी 
• स्वाभिमानी व अचूक निर्णयक्षमता असलेली सिद्धीदात्री

स्त्रियांमधील गुण वैशिष्ट्ये प्रतिकात्मकपणे साजरे करणारे नवरात्र. वाईटावर चांगल्याचा विजय व नकारात्मकतेवर सकारात्मकतेचा विजय सांंगणारे नवरात्र.  महिला सक्षमीकरणाचे  महत्व अधोरेखित करून स्त्रियांचा आदर करण्यास शिकवणारे नवरात्र. म्हणूनच मुलींचे योग्य पद्धतीने संगोपन करणे महिला सक्षमीकरण आणि महिला नेतृत्वाच्या दिशेने पहिले पाऊल असेल असे वाटते.

सौ.  स्नेहल कमलापूर

उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म

 

आपल्यापैकी बहुतेकांनी वदनी कवळ घेता... हा श्लोक ऐकला आहे. उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म ही या श्लोकातील शेवटची ओळ. या ओळीत जो खोलवर अर्थ दडला आहे तो आपण खरंच समजून घेतला आहे का हा विचार करण्यासारखा प्रश्न आहे. स्वयंपाक करण्यापासून ते प्रत्यक्ष जेवण होईपर्यंत केल्या जाणाऱ्या सर्व क्रिया एक पवित्र कार्य समजून केल्या जाव्यात असे या ओळीत अभिप्रेत आहे. 

आजच्या वेगवान जगात आरोग्यपूर्ण आहारासाठी आपण सर्वजण अधिक जागरूक झालो आहोत. खाण्या-पिण्याच्या योग्य सवयींमुळे शारीरिक आणि मानसिक स्वास्थ्यामध्ये अनेक सकारात्मक बदल दिसून येतात. 

काय खावं आणि काय खाऊ नये हे जितकं महत्त्वाचं आहे तितकंच ते कसं खावं हेही महत्त्वाचं आहे. लक्षपूर्वक खाणे म्हणजे आपल्या खाण्या-पिण्याच्या सवयी सुधारणे, खाताना आपल्या मनावर आणि मेंदूवर आपलं नियंत्रण असणे. खाताना नीट लक्ष देऊन खाल्लं नाही तर अंगी लागत नाही... अंगी लागणं म्हणजे वजन वाढणं नाही तर खाल्लेल्या अन्नातले सर्व चांगले / पौष्टिक घटक शोषले जाऊन त्याचा शरीराला योग्य तो उपयोग होणं हे अभिप्रेत आहे. 

जेवताना पाळावयाची दशसूत्री: 

• घरी शिजवलेल्या खाण्यास प्राधान्य द्यावे
• पौष्टिक अन्नाची निवड करावी 
• आहार वैविध्यपूर्ण असावा 
• जेवण्याच्या वेळा आणि जेवणाची जागा निश्चित करावी.ही जागा स्वच्छ व शांत असावी
• लक्ष विचलित करणाऱ्या सर्व गोष्टी (TV, mobile phone, वर्तमानपत्रे इ.) जेवताना दूर ठेवाव्यात
• जेवताना पूर्ण लक्ष जेवणाकडे असावे म्हणजेच जेवत असताना आपली पाचही ज्ञानेंद्रिये वापरली जावीत - प्रथम ताटात वाढलेले जेवण डोळ्याने पाहावे , नाकाने खाद्यपदार्थांचा वास घ्यावा , हाताने त्याला स्पर्श करावा, चावताना कानाने ऐकावे आणि शेवटी जिभेने त्याची चव घ्यावी
• अन्न व्यवस्थित चावून खावे. अन्न आपल्या तोंडातील लाळेबरोबर पूर्ण एकजीव होईपर्यंत चावावे
• सावकाश जेवावे. पोट भरले आहे हा संदेश मेंदूला पोहोचेपर्यंत २० मिनिटांचा कालावधी जावा लागतो. भराभर जेवल्याने आवश्यकतेपेक्षा जास्त खाल्ले जाण्याची शक्यता असते
• आपल्या ताटातील अन्नाप्रती, ज्यांनी स्वयंपाक केला आहे त्यांच्याप्रती आणि ज्यांनी आपल्यासाठी शेतात अन्न पिकवले आहे त्यांच्याप्रती कृतज्ञता बाळगावी
• जेवताना मनःस्थिती शांत असावी. शांत मनःस्थितीत योग्य तेवढे अन्न खाल्ले जाते आणि खाल्लेले अंगी लागते असे आढळून आले आहे. 

यामुळे होणारे फायदे: 

• वजन आटोक्यात राहते
• अतिरिक्त खाणे टाळता येते
• वेळी-अवेळी खाणे, stress eating इ. टाळता येते
• रक्तशर्करा नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते
• हृदयाचे आरोग्य सुधारते
• पचन सुधारते
• चुकीचे खाल्ले गेल्यामुळे येणारी अपराधीपणाची भावना न येता जेवल्याचे पूर्ण समाधान मिळते. 

 स्वयंपाकापासून ते जेवण होईपर्यत ही पूर्ण प्रक्रिया आनंददायी होवो!! 

There is a tradition of reciting a shlok... vadani kaval gheta...in many Marathi families. The last sentence of this shlok is...udarabharana nohe jaanije yadnyakarma. There is a deep thought hidden in this line. The entire process...right from cooking to actual eating food should be considered as a pious act and not just mechanical eating. 

Many people today are aware that we should eat healthy. It’s really good that more and more people are getting aware of healthy foods as it brings positivity to our physical and mental well-being. 

How to eat is equally important along with what to eat and what not to eat. Mindful eating means improving the eating habits, keeping mind and brain under control. Mindful eating also helps get food better absorbed in the body. 

TEN TIPS TO FOLLOW WHILE EATING – 

• Prefer home cooked food
• Choose healthy food
• Have variety in what you eat
• Fix eating timings and eating place
• Eating place should be clean, well ventilated, calm and quiet
• Keep away all distractions like mobile phones, television, newspapers etc.
• Pay entire attention to eating. Use all five senses while eating – See the food with your eyes, smell it with your nose, touch it with your hands, hear the chewing sound with your ears and enjoy the taste with your tongue
• Chew well. Let it get completely mixed with the saliva
• Eat slowly. It takes 20 minutes for brain to receive the signal that the tummy is full. If you eat fast, it’s quite likely that you overeat
• Have gratitude towards the food, for the person who have cooked the food and for the person who has grown the food
• Stay calm when you eat.

BENEFITS – 

• Weight control 
• Improves digestion 
• Overeating can be avoided 
• Stress eating, irregular eating can be avoided
• Improves blood sugar levels
• Promotes heart health
• The guilt caused by wrong eating habits can be avoided. 

May the entire process of eating...right from cooking to eating give pleasure to you all!!

Dr. Suchit Kamalapur, Dietitian

Plastic and Health

 

Earth is drowning with plastic. Look around you and plastic is everywhere. We are using plastic products from head to toe.  Can you think of life without plastic? 

What is Plastic, Single use Plastic, Micro-plastic ?

Plastic is a synthetic organic polymer. It is ideally suited for a wide variety of applications. Single-use plastic products (SUPs) are designed to use it once, or for a short period of time. Microplastics are tiny plastic particles less than five millimeters (0.2 inches) in diameter. Secondary microplastics are particles that result from the breakdown of larger plastic items, such as water bottles.

Plastic is used by the majority of people because of ease of use, cost effective, variety, availability, durability and lack of alternatives. But concern is its impact on environment and health.

Impacts of endocrine-disrupting chemicals present in plastic on health

Plastic may contain and leach hazardous chemicals, including Endocrine-disrupting chemicals (EDCs). These EDCs are harmful to human health. These chemicals disturb the body’s hormone systems. Some of them are listed here -

Bisphenol A

Bisphenols such as bisphenol A (BPA) can be found in reusable food and beverage containers. BPA leaches from food contact materials into foods and beverages. It leaches from landfills to contaminate wastewater, groundwater, and freshwater.

Impact of BPA on Health : 

• Affect brain development and behavior
• Increase anxiety, depression, hyperactivity, inattention, behavioral problem 
• Affect fertility 
• Increase risk of Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) 
• Increase risk of diabetes. 

Phthalates 

Phthalates are used as plasticizers in PVC consumer, medical, and building products, food and beverage packaging, and as fillers in children’s toys. Phthalates leach from items like food packaging, cosmetics and toys into the environment and into products that humans use and consume.

Impact of Phthalates on Health :

• Reduce testosterone and estrogen levels
• Block thyroid hormone action
• Decrease pregnancy and high miscarriage rates, anemia, toxemia, early menopause 
• Increase the risk of insulin resistance
• Elevate blood pressure, obesity, elevated levels of triglycerides

Perfluorinated Compounds 

Perfluorinated Compounds are widely used in water and stain-resistant clothing, food contact wrappers, cookware, food-contact materials such as non-stick cooking surfaces and food-contact papers such as pizza boxes, microwave popcorn bags, baking papers, and other paper wrap. PFAS leaches from wrappers and cookware into our food. It leaches from landfills to the local water system. 

 Impact of Perfluorinated Compounds Health : 

• Affect the immune systems, liver, and thyroid function 
• Alter puberty 
• Raise breast cancer risk, and ovarian cancers 
• Affect kidney, testicular, prostate function 

Dioxins 

Dioxins, considered the world’s most toxic substances. Children mouthing toys made of recycled plastic that derives from e-waste may contain Dioxin. Dioxin exposures can occur through oral, dermal and inhalation routes. 

Impact of Dioxin on Health : 

• Affect brain development 
• Disrupt thyroid and immune system functions 
• Increased risk of multiple cancers, and 
• Damage immune system 

Ways to reduce Plastic Usage 

Following are suggestions to reduce use of plastic - 

• Avoid eating foods stored in plastic 
• Carry out own water and stop buying packaged water 
• Don't use disposable plastic cups for tea/coffee 
• Always carry your own shopping bag 
• Swap out plastic containers labeled with codes 3, 6, and 7 
• Do not give young children plastic teethers or toys 
• Replace vinyl products like place mats, floors and shower curtains. 
• Do not heat plastic
• Avoid the plastic wrap whenever possible 
• Use non-plastic straws
• Shop in bulk 
• Store your food in glass or steel containers 
• Use natural fiber clothing, bedding and furniture 

Take a Step no matter how small. Follow 5Rs Rethink, Reduce, Reuse, Recycle and Remove. Discover more sustainable solutions and share with others. 

Do you want to check your plastic footprint ?

https://docs.google.com/spreadsheets/d/1bohFzRdByjdFIIQ4KCtkGItScq8ioRvWUFKYnbj3-7k/edit?usp=sharing  

(This shared file is available to all registered subscribers. If you are not able to access the file then kindly send an email to  - weresilient21@gmail.com or subscribe to blog  https://weresilient.blogspot.com/p/subscribe-to-blog.html)

Reminder 

The Prime Minister of India Hon. Narendra Modi has announced the country would completely phase out Single-use plastics (SUPs) products by July 1, 2022.

Reference : 

• https://plasticoceans.org/infographic-about-humans-eating-plastic/
• https://ipen.org/sites/default/files/documents/edc_guide_2020_v1_6ew-en.pdf

Coming soon - Significance of number on plastic goods 

Dr. Snehal Kamalapur

Milk with Superpower

 

  The “World Breastfeeding Week” is celebrated in the 1st week of August every year, since 1992. It commemorates the Innocenti Declaration signed in August 1990 by government policy makers, WHO , UNICEF & other organizations.

Why to celebrate breastfeeding week ?

• To highlight the importance of breastfeeding 
• To encourage and promote breastfeeding 
• To improve the health of babies and mothers around the globe

In other words, along with improving the health of babies it supports the rights of women to breastfeed anywhere and anytime.

Why is so much importance given to breastfeeding?

Nowadays women feel awkward to breastfeed. Some women don’t want to breastfeed their babies as they are career oriented. Some do want to breastfeed, but it may not be possible as there is no privacy at their workplace.

Importance of Breastfeeding

• It is “Natural Food”
• It is readymade and no time required for preparation 
• Breast milk is nutritionally superior

Benefits of Breastfeeding to Baby

• Breast milk contains macrophages, T- Lymphocyte; hence provides immunity
• Breast milk contains IgA Antibodies. IgA Antibodies are very important to repel microorganisms to adhere to gastrointestinal mucosa of babies
• Breast milk contains viral & bacterial antibodies. So during covid-19 pandemic, babies may be protected
• Breastfeeding inhibits growth of mumps virus, Japanese Encephalitis Virus, Influenza Virus, Polio Virus, and Rotavirus
• Breastfeeding also decreases chances of infection/ diseases like Pneumonia, Otitis Media, and Meningitis
• Breastfeeding also decreases chances of chronic illness like Obesity, Hypertension, Type II Diabetes Mellitus, Heart Attack, and Arthritis.

Benefits of Breastfeeding to Mother

Mother is personally involved in nourishing her baby, so she gets both the feeling of being essential and the sense of accomplishment.

• Breastfeeding creates emotional and physical bond with the baby
• Breastfeeding activates oxytocin secretion which causes contraception and involution of the uterus
• Breastfeeding prevents menstruation, so acts as a relief from menstrual problems
• Breast and cervical cancers are prevented later in life
• Breastfeeding lowers risk of hypertension and cardiovascular disease

Facts 

• 7 Lakh lives below 6 months of age are saved due to exclusive breastfeeding. 
• 20,000 maternal deaths due to breast cancer could be avoided by exclusive breastfeeding.

Theme of world breastfeeding week (2021) is 

            Protect breastfeeding: a shared responsibility

When we empower the family, workspaces, government & communities to support; remove barriers to breastfeeding, 

Promote breastfeeding by offering -

• Paid maternity leave for minimum 18 weeks
• Paid paternity leave to encourage shared responsibility of caring for their babies on an equal basis 
• Working women to get access to a safe, private hygienic space for storing breast milk as well as affordable child care.

Let us look at it from different perspective -

Approx. 1 Lakh children die every year. Breastfeeding may prevent this mortality rate. As per UN report inadequate breastfeeding may drain Indian economy of ₹1400 Cr. every year.

Do Breastfeeding,   Motivate Breastfeeding, 

Help In Breastfeeding, 

It will help Mother, Baby, Country and the Mother Planet Earth

Dr. Vaidehi Lomte, MBBS, DGO

21 June : International Yoga Day

Today we are celebrating international yoga day.We all are very proud of our rich cultural heritage. Let's look back.  Aadi Yogi imparted knowledge of yoga to Devi Parvati. Yoga is symbol of Shiva and Shakti.  First reference to yoga has been found in Rigveda. Great sages through their wisdom and spiritual practices have enumerated the art of yoga for common people for their benefit. Maharshi Patanjali has to be given due credit for spread and propagation of yoga. He put the vast knowledge of yoga in "Yoga Sutras". He gave guidelines on how to practice yoga for common people. 

Today let's thank them all for the contribution to the mankind. Let us solemnly resolve to march towards happy, healthy and balanced life. 

Yoga has been restricted to yoga asanas and breathing exercises these days. In fact study of yoga incorporates "Ashtanga Yoga Sadhna". Practice of yoga asanas, breathing techniques, meditation and niyam lead us to higher levels of yoga. 

In today's busy lifestyle yoga is need of the hour.  While performing yogasanas we should not focus only on superficial benefits but dwell deeper in our consciousness to improve spiritual awareness. 

We all have been exposed to this practice sometime or the other. If we keep few tips in your mind then this journey is going to be pleasurable experience and impart additional dimension to the life. 

Few tips are -

• Visualize a happy and healthy life 
• Our body needs to exercise at least one asana from each group for maximum benefit while performing yoga asanas our focus should be on our body movement the subtle changes after each move 
• When we take a deep breath we should experience the flow of energy and vibrations 
• After every session we feel peaceful and satisfied 
• Yoga is a science of self experience. As we consistently progress in a yogic practices secrets of yoga get revealed 
• We can observe change in our personality outlook towards life and energy levels in the body once we start experiencing them we derive ultimate bliss.

Entire world is going through pandemic.  Yoga will come to our rescue. It is one of the dependable and easy to practice and takes our immunity a level higher. We all are living in computer age our hardware (physical body) and software (mind and intellect) should work in tandem for a healthy life. 

We may try a short meditation session everyday after our yoga practice -

• Sit quietly with closed eyes 
• Focus on incoming and outgoing breathes with complete awareness 
• Concentrate deeply on the center of eyebrows, visualize the full moon and go through cosmic experience 
• In this meditative state send positive energy to the entire world 
• Pray for well being of everyone, their health and happiness 
• Visualize we all have come out of pandemic situation 
• Feel the halo of peace and happiness around our body and mind. Get inspiration for future sessions 
• Bow down to Universal Life Force Energy and conclude the meditation session 

      Om Shanti Shanti Shanti

You can listen in Marathi - आंतरराष्ट्रीय योग दिन

Written by : Mrs. Sushma Mutalik

Photo by Prasant Inturifrom Pexels

Blood donation is a reflection of our physical well-being

 

काही वर्षांपूर्वी माझ्या एका अगदी जवळच्या व्यक्तीला ऑपरेशन मधील गुंतागुंतीमुळे बरेच रक्त देण्याची गरज होती. रक्त पेढीतून (blood bank) रक्त घेऊन ते देण्याची चर्चा घरात होती. रक्त पेढीतून रक्त घेऊन येणे म्हणजे बँकेतून पैसे काढण्याएवढी सोपी गोष्ट असती तर ! खरंतर आपण जसे बँकेत पैसे ठेवतो तसे ब्लड बँकेत रक्त दिल्याने मिळणारे कार्ड आपण गरजेच्यावेळी वापरू शकतो. अशा स्वयंसेवक रक्तदात्यांनी केलेल्या रक्तदानामुळे आपल्या एखाद्या जवळच्या व्यक्तीचे प्राण वाचले कि आपल्याला त्याची किंमत कळते. अशाच स्वयंसेवक रक्तदात्यांना धन्यवाद देण्यासाठी १४ जूनला Blood donor day साजरा करतात. रक्तदानाचे महत्व, रक्तदान म्हणजेच जीवनदान हा संदेश लोकांना देणे हा ही याचा हेतू आहे. 

आपल्याकडे रक्ताचा तुटवडा नेहमीच जाणवतो. WHO च्या मध्ये २००६ च्या अभ्यासानुसार खालील विश्लेषण समोर आले.  

                      

रक्त उपलब्धतेबरोबर सुरक्षित रक्त गरजेचे आहे. सुरक्षित रक्तदानासाठी काही मार्गदर्शक तत्वे दिली आहेत. जर हिपॅटायटीस, मलेरिया, ॲनिमिया, मधुमेह, क्षयरोग असलेल्या व्यक्तीचे रक्त किंवा योग्यप्रकारे खबरदारी न घेता जमा केलेले रक्त हे ही तेवढेच घातक असते. रक्तदानामध्ये महिलांचा सहभाग हा १०% पेक्षा कमी आहे. याची अनेक कारणे पुढे येतात. ॲनिमिया तसेच उच्चरक्तदाब , मलेरिया, मधुमेह, क्षयरोग सारख्या व्याधींमुळे कमी महिला रक्तदान करताना दिसतात.  

खूपच विचार करण्यासारख्या काही गोष्टी २०१५-१६ च्या १५-४९ वयोगटातील महिलांच्या अभ्यासानुसार समोर आल्या आहेत - 

• २२.९% भारतीय महिलांचा Body Mass Index(BMI) हा १८.५ पेक्षा म्हणजेच सामान्य श्रेणीच्या खाली आहे. महाराष्ट्रात हे प्रमाण २३.५% आहे. पण त्याच वेळी सामान्य श्रेणीच्या वर असलेल्या महिलांचे प्रमाण २०.७% आहे. 
• ५३% भारतीय महिलांचे हिमोग्लोबिन सामान्य श्रेणीच्या खाली आहे. १४.८% भारतीय महिला उच्चरक्तदाबाने त्रस्त आहेत. महाराष्ट्रात हे प्रमाण १७.७% आहे. 
• १.९%भारतीय महिलांना दमा तर ५.८% महिलांना मधुमेह आहे. 

World donor day च्या निमित्ताने आपण आपल्या शारीरिक स्वास्थ्याकडे लक्ष देऊन Give blood and keep the world beating हे स्लोगन आचरणात आणू या.

A few years ago one of my relatives developed complications during a surgery which required a large amount of blood. So we approached a blood bank. Hope it be as easy as withdrawing money from a bank. World Blood Donor Day is observed on 14th June to thank voluntary, unpaid blood donors and to create public awareness of the need for safe blood, blood products.

We observe blood shortage in India every year. Patients do not have access to blood when needed. 

As per World Health Organization study in 2006 following is the analysis-

 

Safe blood when given is expected to benefit a patient without causing any adverse effects. It should be free from any infectious agents. Many people are exposed to avoidable, life-threatening risks through the transfusion of unsafe blood. Blood is also an effective means of transmitting HIV, hepatitis B, hepatitis C, malaria etc. Inadequate blood supply is costly but an unsafe blood supply is even more costly. Women donors are below 10% of total donors. Women are not able to donate the blood because of anemia, hypertension, malaria, diabetes, tuberculosis etc. 

As per the study conducted in 2015-16 on the age group of 15-49 following are observation – 

• Body Mass Index(BMI) less than 18.5 is observed in 22.9% of women in India while in Maharashtra it is 23.5% . This is below normal range. 
• 53% of women have hemoglobin below normal range.
• 14.8% of Indian women are suffering from hypertension in Maharashtra this is 17.7% .
• 1.9% of Indian women are suffering from Asthma and 5.8% are having diabetes. 

Let us focus physical fitness and follow WHO slogan on Give blood and keep the world beating. 

 Donate your blood for a reason and let the reason be life

Written by : Dr. Snehal Kamalapur

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7266259/

2. https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/HealthandFamilyWelfarestatisticsinIndia201920.pdf

3. https://who.canto.global/index.html#/v/WorldBloodDonorDay/album/NU80C

Building resilience in children

Covid-19 pandemic has hugely raised the responsibilities of parents. In the present context because of restriction of movements; children have constrained access to socialization. The isolation caused by restriction in movement has resulted in children being overly sensitive to minor domestic issues. This is affecting their psycho-social well-being and development. We as parents wish our children to be forever happy. As a parent it is our responsibility to provide an enriching environment with happiness, love and understanding. Warm and nurturing relationships between children and parents is important in developing resilience.

Upbringing of a child has an impact on physical growth and brain development. A supportive home learning environment provided by parents is positively associated with children’s early achievements and well-being. 

All kids come across stress of varying degrees as they grow. It can be as simple as adapting to a new classroom or exam fear. It can be as severe as bullying by classmates /cyber bullies or abuse at home. Highest number of students suicides were recorded in 2019¹ in the past 25 years. Despite best efforts, parents can’t always protect kids from stress. So can we build resilience in children? Resilience will help children to cope up with challenges and bounce back. Building resilience in children is more than teaching life skills to children. Children learn from examples. So as a parent let us play a proactive role. we cannot shield our children from everything but these small efforts may help children to confront issues -

• Avoid helicopter parenting
• Praising accomplishments
• Do not accommodate every demand
• Boost your child's self-esteem
• Foster a strong emotional connection
• Create rules and expectations and apply them consistently
• Develop problem-solving skills in children
• Promote healthy risk-taking attitude
• Talk about emotions and ask them to label emotions
• Be a role model and discuss self-control by demonstrating coping skills
• Read, Sing and dance together, talk about your day
• Let them know that they can ask for help
• Encourage your child to help others
• Give them opportunities to think and act independently
• Encourage physical activities or sports 
• Nurture optimism
• Let them talk
• Nurture a growth mindset

Parents always try to provide an enriching environment and show selfless commitment to children. Global Day of Parents provides an opportunity to appreciate all parents.

“Appreciate all parents throughout the world” is the theme of global parents day 2021. 

Happy Parents day !!! 

UNICEF with CHILDLINE has published a manual. This manual has a toolkit for children of the age group of 6-19 years. The Manual, however, is intended to be open for use to all frontline workers and NGO partners to psycho-educate parents, caregivers and children².

You can refer following article for parent, child and family resilience- https://www.jrf.org.uk/sites/default/files/jrf/migrated/files/parenting-resilience-children.pdf 

“आई मला खेळायला बाहेर जाऊ दे ना … “ घराघरातून ऐकू येणारं हे वाक्य. सध्या मुले घरात बंद आहेत, बाहेर खेळायला जाऊ शकत नाहीत, शाळेत किंवा कॉलेजमध्ये जाऊ शकत नसल्याने सोशलायझेशन बंद झाले आहे. याचा परिणाम त्यांच्या मानसिक व भावनिक आरोग्यावर होत आहे.

सध्याच्या covid-19 परिस्थितीत पालक म्हणून आपल्यावर खूप मोठी जबाबदारी आहे. आपल्या पद्धतीने मुलांना या परिस्थितीशी आनंदाने व सकारात्मकतेने जुळवून घेऊन सामना करायला तयार करणे गरजेचे आहे. पालक म्हणून मुलांचा आनंद आपल्यासाठी महत्त्वाचा आहे. मुलांच्या मानसिक व शारीरिक आरोग्यासाठी तसेच त्यांच्या जडण-घडणीत संगोपनाचा महत्त्वाचा वाटा आहे. म्हणूनच मुलांना आनंदी, उत्साही व सकारात्मक वातावरणात वाढविले तर कोणत्याही परिस्थितीला ते सामोरे जाऊ शकतील.  

लहान मुलांना किंवा तरुणांना कसला आलाय ताण असा प्रश्न काहीजणांना पडू शकतो. नवीन मित्रांशी जुळवून घेणे, परीक्षेचा ताण किंवा मित्रांनी केलेली चेष्टा, cyber bullies किंवा घरातच त्यांच्याशी झालेले गैरवर्तन या आणि अशा कितीतरी गोष्टींचे ताण या मुलांवर आहेत. मागच्या २५ वर्षातल्या सर्वात जास्त विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्या २०१९¹ मध्ये झाल्या. सध्याच्या परिस्थितीचा ताण आणि मनमोकळे बोलायला मित्र/मैत्रिणी आजूबाजूला नसल्याचा हा परिणाम असू शकतो. मुलांना आयुष्यात येणाऱ्या संकटांना प्रभावीपणे सामोरे जाण्यासाठी आपण तयार करु शकतो. आपल्याला जर हे आपल्या वागणुकीतून दाखवून देता आले तर मुले ते चांगल्या पद्धतीने आत्मसात करतील म्हणून या काही छोट्या गोष्टी करूया -

• सतत मुलांच्या मागे मागे करू नका
• मुलांनी केलेल्या चांगल्या गोष्टींबद्दल त्यांचे कौतुक करा
• मुलांच्या प्रत्येक मागण्या पूर्ण करणे गरजेचे नाही
• मुलांचा स्वाभिमान कसा वाढेल यासाठी प्रयत्न करा
• मुलांबरोबरचे भावनिक नाते मजबूत करा
• स्वयंशिस्तीसाठी नियम बनवून त्यांचे सातत्याने पालन करा
• मुलांमध्ये समस्या सोडवण्याची कौशल्ये विकसित करा
• योग्य जोखीम घेण्याच्या वृत्तीस प्रोत्साहित करा
• भावना व्यक्त करा आणि मुलांनाही त्यांच्या भावना व्यक्त करु द्या
• परिस्थितीचा सामना कसा करायचा ते वागणुकीतून दाखवून द्या
• एकत्रित वेळ घालवा
• दुसऱ्याना मदत करत असतील तर त्यांना प्रोत्साहन द्या
• त्यांना स्वतंत्रपणे विचार करण्याची आणि वागण्याची संधी द्या
• शारीरिक व्यायाम किंवा खेळासाठी त्यांना प्रोत्साहित करा
• त्यांच्यातील आशावाद वाढवा
• त्यांना व्यक्त होऊ द्या
• आपण ठरवले तर सर्वकाही शक्य आहे ही भावना जागवा

सर्वच पालक आपल्या मुलांच्या भवितव्यासाठी काहीही करायला नेहमीच तयार असतात त्यामुळेच जगातील अशा सर्व पालकांचे कौतुक करणे हीच या वर्षीची कल्पना आहे.  

पालक दिनाच्या खूप शुभेच्छा  !!!

युनिसेफ आणि महिला आणि बाल विकास मंत्रालय यांच्या विद्यमाने एक पुस्तक प्रकाशित करण्यात आले आहे. हे पुस्तक पालकांना आपल्या मुलांशी भावनिक नातं दृढ करून त्यांच्याशी चांगला संवाद कसा साधावा यासाठी उपयोगी आहे. या पुस्तकातील ६ ते १९ वयोगटातील मुलांसाठी असलेले टूलकीट मुलांना परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी मार्गदर्शन करते.  ²

पालक, मुले व परिवाराला कोणत्या प्रकारचे ताण असतात, त्याचा सर्वांवर कसा परिणाम होतो आणि त्याच्याशी कसा सामना करू शकतो याचा संशोधन अहवाल वाचायचा असेल तर खालील लिंक वर तो उपलब्ध आहे - 

 https://www.jrf.org.uk/sites/default/files/jrf/migrated/files/parenting-resilience-children.pdf

Written by : Dr. Snehal Kamalapur

1.https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/one-every-hour-at-10335-last-year-saw-most-student-suicides-in-25-years/articleshow/77969096.cms

2.https://www.unicef.org/india/media/3401/file/PSS-COVID19-Manual-ChildLine.pdf 

Happy International Day of Families

  15^th May of every year is observed as “The International Day of Families”. You might have celebrated but why do we celebrate these international days? The United Nations observes these international days as occasions to educate the general public on issues of concern, to mobilize political will and resources to address global problems, and to celebrate and reinforce achievements of humanity¹.

COVID-19 pandemic has changed our life. We are adjusting to a new normal. According to Anriette Esterhuysen who is a human rights defender and computer networking pioneer from South Africa, “ It will approach network resilience ‎specifically from a people-centered perspective, exploring how it has supported the human ‎resilience and solidarity needed to respond to the many challenges posed by the pandemic,”. So this year the international day of families emphasizes on the impacts of new technologies on the well-being of families. This year's resolution is “The role of digital technologies on social development and well-being of all” .

COVID-19 pandemic demonstrated the importance of digital technologies for work, education and communication.There is an expanded use of digital platforms and related technological innovations. “A new normal will accelerate digital transformation in many areas. These include digital economy, digital finance, digital government, digital health, and digital education” said Liu Zhenmin, UN Under-Secretary-General and Head of UN DESA.

International Family Day provides an opportunity to promote awareness of issues relating to families and to increase the knowledge of the social, economic and demographic processes affecting families. In new normal digital technologies enabled adults to continue working from home and new ways to participate, engage  and learn in school for children.

Digital technologies are used for communication and connectivity. Family time spent together for entertainment and leisure is  also using digital technologies. There is a great impact of these technologies on every humanbeing. Concerns are raised along with the positive side of digital transformation.

Exposure to screens is vulnerable for brain development for children from pre-birth through age 5. Screen exposure may affect sleep quality of children. This happens because of exposure to blue light affecting melatonin* release. As per the study, screen exposure negatively affects need for reciprocal interaction for learning language, sense of self and executive functioning

Overall screen time of Children of age group of 5-12 years leads to stress, mental health, and physical impacts on obesity and sleep. They are also exposed to threats.

Adolescence with addiction to phones may negatively impact relationships and critical thoughts.

Digital literacy is very important in this digital era. Digital literacy skills help to comfortably and safely use the internet for information. Empower women with equal access to technology, internet and digital devices.

Digital literacy of parents will be able to help their children to safe usage of the internet and digital media. This in turn may avoid interactions that negatively influence mental health.

Many times parents impose restrictions of hardware or software, including taking away technology as a punishment. If parents participate in the same game or view the same media with children then it is possible to discuss and  guide children.

The study conducted by Livingstone along with other researchers² proposed five main types of parental mediation to regulate internet and mobile media across 25 European countries of children aged 9–16 years:

1. Active mediation : By talking with child about online content, sharing experiences, and being with child during online sessions,
2. Safety mediation : By advising and guiding on safe internet use
3. Restrictive Mediation : By limiting online access by setting rules and bans
4. Technical mediation : By using of filters, parental controls 
5. Monitoring : checking online practices after use

Digital technology has united the world but created new divisions. Let us make sure digital technology is used for social development and prevent negative aspects.

References :

1. https://www.un.org/en/observances#:~:text=body,and%20reinforce%20achievements%20of%20humanity.
2. Livingstone, S., Mascheroni, G., Dreier, M., Chaudron, S. and Lagae, K. (2015) How parents of young children manage digital devices at home: The role of income, education and parental style. London: EU Kids Online, LSE. 
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Melatonin#:~:text=Melatonin%20is%20a%20hormone%20primarily,and%20is%20typically%20taken%20orally.

  *Melatonin is a hormone primarily released by the pineal gland, and has been associated with control of the sleep–wake cycle³. 

Must read articles : 

•  http://www.with-one-voice.com/sites/default/files/Nominet%20Trust%20-%20The%20impact%20of%20digital%20technologies%20on%20human%20wellbeing_0.pdf 
• https://www.un.org/development/desa/family/wp-content/uploads/sites/23/2021/05/Technology-Families-Background.pdf 
• https://www.un.org/esa/socdev/family/docs/BP_WORKFAMILYBALANCE.pdf 
• http://eprints.lse.ac.uk/63378/1/__lse.ac.uk_storage_LIBRARY_Secondary_libfile_shared_repository_Content_EU%20Kids%20Online_EU_Kids_Online_How%20parents%20manage%20digital%20devices_2016.pdf