Understanding HPV Vaccination: Safeguarding Health Together

Amayra is a fitness enthusiast in her mid-thirties. She balanced her job with a workout routine and a diet. She never missed her annual check-up. But life always has a twist in store.  When she sat in the waiting room flipping through a magazine, during regular annual checkup,  she couldn’t have imagined life-changing news that awaited her. 

She got a call from her doctor about the pap smear test and recommended further investigation. She sensed a concern, words like “biopsy” and “HPV” swirled around her. Further test results confirmed her worst fears—she had cervical cancer. It was a journey of fear and hope for her. “How could this happen to me?” "Why me?" she wondered as she had always been careful about her health. The doctor explained that it often begins as a human papillomavirus (HPV) infection. For most women, such infections resolve on their own, but in some cases, it may lead to cancer. The doctor started a treatment. 

During her recovery, she met other women battling with cervical cancer. 

Lakshmi lives in Rajokri village, about 45 km from Delhi. She runs her household by selling milk and is the sole breadwinner in her family. She was experiencing constant pain and itching in her pelvic area but was not able to consult a doctor due to lack of medical facilities in her village [1]. 

CAPED (Cancer Awareness Prevention and Early Detection) Trust had arranged a screening camp which was free of cost. Local members from the community went door-to-door explaining the importance of an early detection test for cervical cancer. Further investigations were recommended for Lakshmi. Because of screening and early treatment, she has recovered and now urges women not to be ashamed of health issues. Talk about it with someone before it’s too late. 

Sangeeta Gupta, a publisher, was shocked when diagnosed with cervical cancer [2]. She has successfully fought her battle with cervical cancer. It was an emotionally exhausting experience for her. A positive approach and family support helped her to bounce back. She has spoken openly about her cancer with others though there is social stigma attached to cervical cancer. She started the journey of educating women about screening tests and the HPV vaccine. 

The stories of survivors may vary but they all share resilience and hope. 

Cervical cancer remains a significant public health issue worldwide[3]. Current estimates indicate that every year 123907 women are diagnosed with cervical cancer and 77348 die from the disease. [4] It is necessary to spread awareness of regular screenings, and life-saving potential of the HPV vaccine. So I thought of sharing my discussion with Dr. Vaidehi Lomte, a gynecologist to know more about cervical cancer, screening and vaccination. 

What is Cervical Cancer? 

Cervical cancer originates in the cells of the cervix, the lower part of the uterus that connects to the vagina. It typically develops over several years, starting with pre-cancerous changes known as cervical intraepithelial neoplasia (CIN). If left untreated, these abnormal cells can progress to invasive cancer. 

What are Causes and Risk Factors? 

The primary cause of cervical cancer is persistent infection with high-risk types of the human papillomavirus (HPV). HPV is a common virus transmitted through sexual contact. Although most HPV infections resolve on their own, chronic infection with high-risk strains can lead to cervical cancer. 

Key risk factors include- 

• HPV Infection: The most significant risk factor
• Smoking: Doubles the risk of cervical cancer. 
• Immunosuppression: Weakened immune system, such as in HIV-infected individuals.
• Long-term use of oral contraceptives: Linked to a higher risk of cervical cancer. 
• Multiple full-term pregnancies: Associated with an increased risk. 
• Family history: Genetics can play a role in susceptibility.

What are the Symptoms? 

In its early stages, cervical cancer often does not present noticeable symptoms. 

As the disease progresses, symptoms may include-

• Abnormal vaginal bleeding (post-coital, intermenstrual, or postmenopausal) 
• Unusual vaginal discharge 
• Pelvic pain Pain during intercourse 

These symptoms can be caused by other conditions, but it is crucial to seek medical advice for proper diagnosis and treatment. 

Is it possible to prevent it? 

Preventing cervical cancer involves multiple strategies like screening, vaccination etc. 

• HPV Vaccination: HPV Vaccines protect against the most common cancer-causing HPV strains. The vaccine is most effective when administered before individuals become sexually active. 
• Regular Screening: Pap smears and HPV tests can detect precancerous changes in cervical cells. Early detection through screening is essential for successful Cervical cancer is largely preventable and, when detected early, highly treatable. Public health efforts focusing on vaccination, regular screening, and 
• Education about safe sexual practices and smoking cessation are crucial in reducing the incidence and mortality rates of this disease. 

By increasing awareness and access to preventive measures, we can ensure better health outcomes for women worldwide. 

References-

1. https://www.youtube.com/watch?v=h8vLfDqq594
2. https://www.youtube.com/watch?v=IpDk1ONdZS8
3. https://www.bbc.com/news/health-44494377
4. https://hpvcentre.net/statistics/reports/IND.pdf?t=1713590454130
5. https://www.youtube.com/watch?v=2x278gBbpok 
6. https://togetherforhealth.org/india-faces-of-hope/

Dr. Snehal Kamalapur

योग: एक परिपूर्ण जीवनशैली

२१ जून, आज नववा आंतरराष्ट्रीय योग दिवस. 

योग या शब्दाचा अर्थ जोडणे असा आहे. शरीर - मनाशी, मन - आत्म्याशी आणि आत्मा परमात्म्याशी जोडणे म्हणजे योग. २५०० वर्षांपूर्वी पतंजली ऋषींनी 'पातंजल योगसूत्र' हा ग्रंथ लिहिला. त्यामध्ये त्यांनी अष्टांग योग सांगितला आहे. ते म्हणतात, 'योग:श्चित्तवृत्ती निरोध:'. म्हणजेच चित्ताची चंचल वृत्ती कमी करून मन शांत व संतुलित ठेवून आध्यात्मिक उन्नतीकडे नेतो तो योग. या आध्यत्मिक उन्नतीकडे जाताना शारीरिक आरोग्य सांभाळणेही अतिशय महत्त्वाचे आहे. यासाठी ऋषी-मुनींनी आपल्याला आसन आणि प्राणायाम ही दोन महत्त्वाची साधने दिली आहेत. 

आसन – आसन म्हणजे 'कर चरण संस्थान विशेष:' हात व पायांची केलेली विशिष्ट रचना म्हणजे आसन. ते स्थिर आणि सुखकारक हवे. 

आसनात येणारे विशिष्ट ताण, दाब आणि पीळ यामुळे अनेक फायदे मिळतात. 

• शरीर अत्यंत लवचिक बनते
• स्नायूंचा tone सुधारतो. शरीरातील toxins बाहेर पडायला मदत होते
• रक्ताभिसरण (blood circulation) सुधारते
• डोळे, त्वचा आणि केसांचे आरोग्य सुधारण्यासाठी सुद्धा योग छान काम करतो
• योगासनांमुळे आकलनशक्ती, ग्रहणशक्ती स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता वाढते. यामुळे मनावरचा ताण कमी होऊन quality output आपण देऊ शकतो
• शरीरातील अनेक hormones चे संतुलन होते व त्यामुळे मासिक पाळीच्या तक्रारी, menopause किंवा PCOD मुळे होणारे त्रास कमी होतात
• काही आसनांमध्ये abdominal stretching होते. त्यामुळे insulin secretion होते. यामुळे मधुमेह असणाऱ्यांना मोठ्या प्रमाणावर फायदा होतो
• काही आसनांमध्ये chest expansion होते. ही आसने हृदयाचे आरोग्य आणि उच्च रक्तदाब यासाठी फायदेशीर ठरतात
• आपण स्त्रिया खूप वेळ उभे राहून काम करतो. त्यामुळे होणारा vericose veins आणि पाय दुखण्याचा त्रास काही आसनांमुळे कमी होतो
• पोट साफ न होणे, bloating जाणवणे यासाठी पवनमुक्तासन, मलासन या सारखी आसने फायदेशीर ठरतात
• मानदुखी, कंबरदुखी, sciatica वर उपयुक्त आसने करून आपण हा त्रास कमी करू शकतो
• Parasympathetic nervous system activate होऊन body relax होते. त्यामुळे शांत झोप लागते.

मात्र ही सर्व आसने तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच करावीत. 

प्राणायाम – प्राणायामाच्या माध्यमातून जेवढे जास्त प्राणशक्तीचे संचरण शरीरात होईल तेवढे आरोग्य चांगले राखले जाईल. ऋतूनुसार प्राणायाम योग्य मार्गदर्शनाखालीच करावेत. 

सूर्यनमस्कार – वजन कमी करणे, कार्यक्षमता वाढवणे, शारीरिक ऊर्जा निर्माण करून तेजस्वी - ओजस्वी ठेवण्याचे काम सूर्यनमस्कारामुळे होते. 

ओंकार साधना – आजच्या धावपळीच्या जीवनात आपण सर्वजणच तणावामध्ये  (stress)  असतो. ओंकार साधनेने आपण हा तणाव (stress level) नक्कीच कमी करू शकतो. 

चला तर मग, या योगदिनानिमित्त योगिक जीवनशैली अंगीकारून आपले सुंदर जीवन आपण आणखी निरोगी व सुंदर बनवूया. यामध्ये आपल्या कुटुंबाला व प्रियजनांना सामावून घेऊया. योग हा भारताचा ठेवा जपूया आणि पुढच्या पिढीकडे हस्तांतरित करूया. 

 सौ. वैशाली गांधी,  

योग शिक्षिका, पुणे

 ९४२०३२१५०३

व्यक्त व्हा !

"किती आरडाओरडा करताय एकमेकांवर” 

"मीच का गप्प बसू, सारखीच चिडचिड असते ह्याची" 

"अग पण ओरडून काही उपयोग आहे का? शब्दाने शब्द वाढतो. आपल्या भावना व्यक्त करताना दुसर्‍यांच्या दुखवण्यात काय अर्थ आहे. शांतपणे बोलून व्यक्त होऊच शकतो की आपण ."

भावना व्यक्त करणे म्हणजे प्रतिक्रिया देणे नव्हे. आनंद, दुःख, राग, प्रेम, आश्चर्य, भीती या भावना व्यक्तीच्या मानसिकतेवर अवलंबून आहेत. बर्‍याच वेळा या तर्कसंगत असतीलच असे नाही.  

मागच्या दोन वर्षात करोनाने आपल्याला खूप काही शिकवले. भरभरून मदत देणाऱ्या पासून ते एखाद्यावर बहिष्कार टाकण्यापर्यंत, एकत्र असल्याने एकमेकांच्या जवळ येण्यापासून ते एकमेकांपासून दूर जाण्यापर्यंत, नोकरी जाण्यापासून ते कुटुंबाला एकत्रित आनंद घेता  येत नाही म्हणून नोकरी सोडण्यापर्यँत, ग्रेट डिप्रेशन पासून ते ग्रेट रेसिग्नेशन  पर्यंत, जास्तीत जास्त बाहेर राहण्यापासून ते पूर्ण वेळ घरी राहण्यापर्यंत.  या सर्वांचा स्त्रियांच्या मानसिकतेत परिणाम झाल्याचे आकडे सांगतात. 

माझ्या मते भावना व्यक्त करण्याची पद्धत ही स्त्री आणि पुरुषांची वेगवेगळी असल्याने असेल कदाचित. किती पुरुषांना तुम्ही रडताना पाहिले? रडणे म्हणजे दुर्बलता. एखादा मुलगा रडला तर तू मुलगी आहेस का असे म्हणून चिडवणारे  कमी नाहीत. अगदी बायकांचीही, लागल्या रडायला म्हणून हेटाळणी होतेच की.   आपली भावना व्यक्त करण्याची तर्‍हा प्रत्येकीची वेगळी. काही  बोलून व्यक्त होतील, काही लेखणीतून, काही आरडाओरड करतील तर काही  रडून मोकळ्या होतील. पण काही अगदी ' तुम इतना जो मुस्कुरा रही हो क्या गम है जिसको छिपा रहे हो'  कैफ़ी आजमी यांनी लिहिलेल्या या गझले सारख्या आपल्या भावना लपवून ठेवतात. आपल्या बोलण्यातून, देहबोलीतून व्यक्त होणाऱ्या भावना लपवण्याचा प्रयत्न का ? 

अगदी रडून का होईना आपल्या भावना व्यक्त करणाऱ्या स्त्रिया आपल्या भावना दडपण्याचा प्रयत्न स्त्रिया व्यसनाच्या आहारी जाऊन तर करत नाहीत ना? कदाचित त्यामुळेच की काय मुक्तांगणात स्त्रियांसाठी व्यसन मुक्तीची सोय करावी लागत आहे. मुक्ता पुणतांबेकर यांच्या लेखातील विचार खरंच काळजी वाटण्यासारखा आहे.  

तणावात राहून आलेली अस्वस्थता, बेचैनीत राहून होणारा भावनिक कोंडमारा आपल्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी नक्कीच हानिकारक आहे. मदत मागणे किंवा कोणापाशी मन मोकळे करणे हे कमीपणाचे  किंवा दुर्बलतेचे लक्षण नाही. 

यासाठी आपल्याला काही छोट्या गोष्टी  करता येतील -  

• नकारात्मक विचारांना वाट करून देण्यासाठी व्यक्त होणे  
• प्रतिक्रिया देण्यापेक्षा प्रतिसाद देणे  
• एखादी कला किंवा छंद जोपासणे 
• जमत नसेल तर नाही म्हणायला शिकणे 
• सर्व गोष्टींचे विश्लेषण करून ध्येय ठरवणे  
• स्वतःला प्राधान्य व वेळ देणे  

व्यक्त व्हा , आनंदी रहा!!! 

 

#भावना  

#ExpressEmotions 

#Women's day 

डॉ. स्नेहल कमलापूर

उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म

 

आपल्यापैकी बहुतेकांनी वदनी कवळ घेता... हा श्लोक ऐकला आहे. उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म ही या श्लोकातील शेवटची ओळ. या ओळीत जो खोलवर अर्थ दडला आहे तो आपण खरंच समजून घेतला आहे का हा विचार करण्यासारखा प्रश्न आहे. स्वयंपाक करण्यापासून ते प्रत्यक्ष जेवण होईपर्यंत केल्या जाणाऱ्या सर्व क्रिया एक पवित्र कार्य समजून केल्या जाव्यात असे या ओळीत अभिप्रेत आहे. 

आजच्या वेगवान जगात आरोग्यपूर्ण आहारासाठी आपण सर्वजण अधिक जागरूक झालो आहोत. खाण्या-पिण्याच्या योग्य सवयींमुळे शारीरिक आणि मानसिक स्वास्थ्यामध्ये अनेक सकारात्मक बदल दिसून येतात. 

काय खावं आणि काय खाऊ नये हे जितकं महत्त्वाचं आहे तितकंच ते कसं खावं हेही महत्त्वाचं आहे. लक्षपूर्वक खाणे म्हणजे आपल्या खाण्या-पिण्याच्या सवयी सुधारणे, खाताना आपल्या मनावर आणि मेंदूवर आपलं नियंत्रण असणे. खाताना नीट लक्ष देऊन खाल्लं नाही तर अंगी लागत नाही... अंगी लागणं म्हणजे वजन वाढणं नाही तर खाल्लेल्या अन्नातले सर्व चांगले / पौष्टिक घटक शोषले जाऊन त्याचा शरीराला योग्य तो उपयोग होणं हे अभिप्रेत आहे. 

जेवताना पाळावयाची दशसूत्री: 

• घरी शिजवलेल्या खाण्यास प्राधान्य द्यावे
• पौष्टिक अन्नाची निवड करावी 
• आहार वैविध्यपूर्ण असावा 
• जेवण्याच्या वेळा आणि जेवणाची जागा निश्चित करावी.ही जागा स्वच्छ व शांत असावी
• लक्ष विचलित करणाऱ्या सर्व गोष्टी (TV, mobile phone, वर्तमानपत्रे इ.) जेवताना दूर ठेवाव्यात
• जेवताना पूर्ण लक्ष जेवणाकडे असावे म्हणजेच जेवत असताना आपली पाचही ज्ञानेंद्रिये वापरली जावीत - प्रथम ताटात वाढलेले जेवण डोळ्याने पाहावे , नाकाने खाद्यपदार्थांचा वास घ्यावा , हाताने त्याला स्पर्श करावा, चावताना कानाने ऐकावे आणि शेवटी जिभेने त्याची चव घ्यावी
• अन्न व्यवस्थित चावून खावे. अन्न आपल्या तोंडातील लाळेबरोबर पूर्ण एकजीव होईपर्यंत चावावे
• सावकाश जेवावे. पोट भरले आहे हा संदेश मेंदूला पोहोचेपर्यंत २० मिनिटांचा कालावधी जावा लागतो. भराभर जेवल्याने आवश्यकतेपेक्षा जास्त खाल्ले जाण्याची शक्यता असते
• आपल्या ताटातील अन्नाप्रती, ज्यांनी स्वयंपाक केला आहे त्यांच्याप्रती आणि ज्यांनी आपल्यासाठी शेतात अन्न पिकवले आहे त्यांच्याप्रती कृतज्ञता बाळगावी
• जेवताना मनःस्थिती शांत असावी. शांत मनःस्थितीत योग्य तेवढे अन्न खाल्ले जाते आणि खाल्लेले अंगी लागते असे आढळून आले आहे. 

यामुळे होणारे फायदे: 

• वजन आटोक्यात राहते
• अतिरिक्त खाणे टाळता येते
• वेळी-अवेळी खाणे, stress eating इ. टाळता येते
• रक्तशर्करा नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते
• हृदयाचे आरोग्य सुधारते
• पचन सुधारते
• चुकीचे खाल्ले गेल्यामुळे येणारी अपराधीपणाची भावना न येता जेवल्याचे पूर्ण समाधान मिळते. 

 स्वयंपाकापासून ते जेवण होईपर्यत ही पूर्ण प्रक्रिया आनंददायी होवो!! 

There is a tradition of reciting a shlok... vadani kaval gheta...in many Marathi families. The last sentence of this shlok is...udarabharana nohe jaanije yadnyakarma. There is a deep thought hidden in this line. The entire process...right from cooking to actual eating food should be considered as a pious act and not just mechanical eating. 

Many people today are aware that we should eat healthy. It’s really good that more and more people are getting aware of healthy foods as it brings positivity to our physical and mental well-being. 

How to eat is equally important along with what to eat and what not to eat. Mindful eating means improving the eating habits, keeping mind and brain under control. Mindful eating also helps get food better absorbed in the body. 

TEN TIPS TO FOLLOW WHILE EATING – 

• Prefer home cooked food
• Choose healthy food
• Have variety in what you eat
• Fix eating timings and eating place
• Eating place should be clean, well ventilated, calm and quiet
• Keep away all distractions like mobile phones, television, newspapers etc.
• Pay entire attention to eating. Use all five senses while eating – See the food with your eyes, smell it with your nose, touch it with your hands, hear the chewing sound with your ears and enjoy the taste with your tongue
• Chew well. Let it get completely mixed with the saliva
• Eat slowly. It takes 20 minutes for brain to receive the signal that the tummy is full. If you eat fast, it’s quite likely that you overeat
• Have gratitude towards the food, for the person who have cooked the food and for the person who has grown the food
• Stay calm when you eat.

BENEFITS – 

• Weight control 
• Improves digestion 
• Overeating can be avoided 
• Stress eating, irregular eating can be avoided
• Improves blood sugar levels
• Promotes heart health
• The guilt caused by wrong eating habits can be avoided. 

May the entire process of eating...right from cooking to eating give pleasure to you all!!

Dr. Suchit Kamalapur, Dietitian

Eating Healthy This Diwali

 सप्रेम नमस्कार, 

आपल्याला आणि आपल्या परिवाराला दिवाळीच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!! 

ही दिवाळी व नवीन वर्ष आपणा सर्वांना आनंदाचे, सुख-समाधानाचे, भरभराटीचे व आरोग्यदायी जावो.

दिवाळी...प्रकाशाचा, आनंदाचा सण. भारतीय संस्कृतीमधील एक महत्त्वाचा सण. भारतातील जवळजवळ सगळ्याच प्रांतांमध्ये दिवाळी उत्साहात साजरी होते. कुठे एक दिवस, कुठे चार दिवस तर काही ठिकाणी आठवडाभरसुद्धा दिवाळी साजरी करण्याची प्रथा आहे. कुटुंबासोबत, आप्तेष्ट, मित्रमंडळी यांच्यासोबत दिवाळी साजरी करण्याचा आनंद काही वेगळाच...आणि अर्थातच या सगळ्याचा अविभाज्य भाग म्हणजे दिवाळीचा फराळ!! दिवाळीमधील आहार आणि फराळ यांचे सुयोग्य नियोजन करून आपले आणि आपल्या कुटुंबाचे आरोग्य राखणे ही आपलीच जबाबदारी आहे...हो ना? 

दिवाळीच्या फराळासाठी काही उपयुक्त सूचना – 

• घरी तयार केलेल्या फराळास नेहमी प्राधान्य द्यावे. यामध्ये आपण वापरलेल्या वाणसामानाच्या गुणवत्तेची खात्री देता येते. 
• साखरेचा वापर अतिशय नियंत्रित करावा. 
• साखरेऐवजी शक्य तेथे सेंद्रिय गूळ वापरावा. 
• गोड पदार्थांमध्ये शक्य असेल तेथे सुक्या मेव्याचा वापर करावा. यामुळे पोषण तर मिळेलच, शिवाय सुक्या मेव्यातील नैसर्गिक साखरेमुळे वरून घातली जाणारी साखर कमी लागेल. 
• रव्याऐवजी नाचणीचे पीठ, कणीक किंवा ज्वारीचे पीठ यांचा लाडू करताना उपयोग होऊ शकतो. 
• पूर्ण स्निग्धांश असलेल्या दुधाऐवजी साय काढलेले दूध वापरावे. 
• बाजारामध्ये साखरेला पर्याय म्हणून अनेक कृत्रिम sweetners उपलब्ध असतात. यामुळे आपण कमी calories खातो आहोत असा बऱ्याच लोकांचा गोड गैरसमज होतो. परंतु यांचा वापर टाळावा. असे पर्याय वापरल्यास पोटात प्रत्यक्ष साखर गेली नाही तरी मर्यादेपेक्षा बरेच जास्त खाल्ले जाण्याचा धोका असतो. पर्यायाने कितीतरी जास्त calories पोटात जातात.
• तेल व तूप यांचा वापर अतिशय नियंत्रित करावा. 
• एकदा वापरून / तळून झाल्यावर गार झालेले तेल किंवा तूप पुन्हा वापरू नये कारण यात शरीराला अपायकारक अशी घातक रसायने (free radicals आणि trans fats) तयार झालेली असतात. 
• मैद्याचा वापर टाळावा - मैद्याऐवजी कणीक वापरावी. 

 खालील गोष्टींचा आहारात जरूर समावेश करा – 

• दररोज पौष्टिक नाश्ता घ्यावा. यामुळे वेळी-अवेळी भूक लागल्यामुळे होणारे अतिरिक्त खाणे टाळता येऊ शकते.
• दिवसभरात किमान १ ताजे फळ खावे. फळांमधील नैसर्गिक साखर गोड खाण्याची तीव्र इच्छा नियंत्रणात ठेवते. तसेच यामधील तंतुमय पदार्थ पोट साफ ठेवण्यास मदत करतात. या ऋतूमध्ये मिळणारी सफरचंद, पेअर, डाळिंब यासारखी ताजी फळे आहारात जरूर घ्यावीत. 
• दिवसभरात किमान १ वाटी कोशिंबीर / salad खावे.
• दोन्ही वेळच्या जेवणात प्रथिनांचा समावेश करावा. उदा. वरण, आमटी, विविध उसळी, ताजे दही / ताक इ.
• भरपूर पाणी प्यावे. 

Party किंवा get - together साठी काही उपयुक्त सूचना – 

• जेवण टाळू नये. party किंवा get - together ला जाण्यापूर्वी एखादे फळ किंवा १ वाटी salad खाऊन जावे. जेणेकरून अतिरिक्त खाणे टाळता येईल आणि त्याचबरोबर party किंवा get - together चा आनंददेखील घेता येईल. 
• खाण्याचे ताट वाढून घेताना त्याकडे लक्ष ठेवावे. आपल्याला खरोखर भूक आहे तेवढे किंवा सुरुवातीला त्यापेक्षा थोडे कमीच वाढून घ्यावे. अनेकदा खाण्याचा मोह आणि आग्रह यांना बळी पडून जरुरीपेक्षा जास्त वाढून घेतले जाते. यामुळे अतिरिक्त खाल्ले तर जातेच त्याबरोबरच acidity, अपचन, पोट फुगणे, gases होणे यासारख्या अनेक तक्रारींना तोंड द्यावे लागते. 
• दिवसातील किमान एक जेवण पचण्यास अतिशय सोपे असावे. भरपूर तंतुमय पदार्थांचा समावेश करावा. उदा. भाज्या घालून केलेली मुगाची खिचडी + कढी, भाज्या घातलेले थालीपीठ + घरचे ताजे दही किंवा ताक, भाज्या घालून केलेले पराठे आणि दही इ. 
• शीतपेये टाळावीत. शीतपेयांमध्ये भरपूर साखर असते. १ ग्लास शीतपेयामध्ये जवळजवळ ८ - १० चमचे साखर असते. 
• भरपूर पाणी प्यावे. 
• धूम्रपान, मद्यपान टाळावे. 

 इतर काही महत्त्वाचे – 

• नियमित व्यायामाची सवय असेल तर दिवाळीच्या दिवसातदेखील हा नित्यक्रम सुरु ठेवावा. व्यायामाची सवय नसेल तर हलका व्यायाम, चालणे इ. पर्याय आपले पचन सुलभ करण्यास नक्कीच मदत करतील. 
• नावीन्यपूर्ण भेटवस्तू – आपले नातेवाईक, मित्रमंडळी यांना भेट म्हणून मिठाई (विशेषतः बाहेरून विकत आणलेली) किंवा तळलेले पदार्थ देण्याऐवजी उत्तम पुस्तके, नियतकालिकांची वर्गणी भरणे, कपडे, purses अशा अनेक पर्यायांचाही जरूर विचार करावा. 

आनंद आणि आरोग्य यांचा समतोल साधत ही दिवाळी अधिक आनंददायी करूयात.

Warm wishes, 

Wish you and your family a very happy Diwali!! May this Diwali and new year bring you all happiness, prosperity and health. 

Diwali...festival of lights, one of the important festivals in the Indian tradition. Diwali is celebrated in almost every part of India. Some people celebrate it for a day, some for 4 days while it is celebrated for the entire week in some parts of India. Celebrating Diwali with family and friends is something what we look forward to for the entire year...and of course a variety of sweets and different kind of snacks is part and parcel of this celebration. Along with all these celebrations, it is our responsibility to take care of ourselves and our loved ones. 

Some tips while you plan Diwali snacks – 

• Always prefer homemade snacks. When we make snacks at home we are sure about the quality of ingredients. 
• Keep an eye on sugar. 
• Use organic jaggery wherever possible.
• Use nuts and dry fruits while preparing sweets. Nuts and dry fruits are excellent source of many micro – nutrients.
• Try switching to whole wheat flour, ragi flour or jowar flour while preparing laddoos. 
• While making milk based mithais, use low fat milk or skimmed milk instead of whole milk. 
• Avoid artificial sweeteners – There are a lot of artificial sweeteners available in the market. Many people tend to overeat and end up eating more calories as they are under false sense of security. 
• Keep an eye on the use of oil and ghee.
• Don’t re-heat or re-use the oil / ghee – Re-heating causes chemical changes in oil or ghee and production of free radicals and trans fat which are very dangerous to health. 
• Avoid maida – Use whole wheat flour instead of maida.  

Some tips for your daily eating during Diwali – 

• Start your day with healthy breakfast. This will help to avoid eating at irregular times and will prevent overeating. 
• Have at least one fresh fruit every day. Include seasonal fruits like apples, pears and pomegranates. The natural sugar present in fruits helps to control the craving for sweets. And the fibre in fruits keeps your gastro-intestinal tract healthy. Indigestion, acidity, gases etc can be avoided. 
• Have at least one bowl of salad every day. 
• Include good proteins in both your meals – pulses, legumes, home made fresh curd or buttermilk. 
• Stay well hydrated. 

Some tips while planning a party or a get – together during Diwali –

• Don’t skip your meal – Have a fresh fruit or a bowl of salad before you go to the party or get – together. This will help you to avoid overeating while enjoying the party. 
• Watch your portion sizes – While you serve yourself, serve with just sufficient food or a little less may be. This will help to avoid acidity, indigestion you might face later due to overeating. 
• Have at least one meal which is easy to digest. Add lots of fibre to this meal. A few examples – Khichadi with vegetables + kadhi, thalipeeth with vegetables + homemade fresh curd or buttermilk, Vegetable parathas + curd.
• Avoid cold drinks – 1 glass of cold drinks contains about 8 – 10 glasses of sugar. 
• Stay well hydrated. 
• Avoid smoking and alcohol. 

Some other important tips – 

• If you exercise regularly continue to do so even during festive season and if you don’t a light walk or any other light activity will surely help improve your digestion.
• Innovative gift ideas – Think of some gifts like classic books, small bags, purses etc. for your loved ones instead of mithai boxes.

Let enjoyment and health go hand in hand while celebrating this Diwali ...

Written by : Dr. Suchit Kamalapur, Dietitian

Plastic Recycling Codes

As per research only 9% of plastic can be recycled. As a consumer it is necessary to know about plastic recycling, recycling symbols and how to recycle the plastic good.   Plastic have Resin Identification Code (RIC) on plastic good. RIC is used to convey plastic properties and recycling  information.

 

Polyethylene terephthalate (PETE/PET)

Plastic #1 is usually clear in color and it is not intended for multiple uses. It needs to be stored in cool environments. It is commonly used in disposable beverage bottles, food containers/bottles, household cleaning product containers/bottles, cooking oil bottles, and medicine containers. It allows bacteria and odor to accumulate because of its porous nature. So it is only for one time usage. It is relatively safe if it is not heated else it will cause carcinogens leach.

Recycling : Yes 

High-Density Polyethylene(HDPE)

Plastic #2 is usually opaque. It is commonly used in milk jugs, juice bottles, detergent , toiletries containers, toys and playground equipment. It is safe and low risk of leaching. 

Recycling : Yes. can be easily and efficiently recycled up to 10 times.

Polyvinyl Chloride (PVC )

Plastic #3 contains softening chemicals called phthalates to make the item strong and elastic. It is commonly used in food wrap, bottles for cooking oil, shower curtains, inflatable mattresses,  common plumbing pipes, clear medical tubing, vinyl dashboards and seat covers. Phthalate is an Endocrine-disrupting chemical. It affects the hormonal and endocrine system. It is not considered safe for cooking or heating. DEHA may be produced during the plastic #3 lifecycle and is a highly toxic chemical. This affects children’s brain development, immune and endocrine system. These harmful chemicals also cause cancer. 

 Recycling : Rarely accepted by recycling programs. 

Low-density polyethylene (LDPE) 

Plastic #4 is commonly used in grocery bags, some food wraps, squeezable bottles, and bread bags. This plastic is considered to be relatively safe but is not environment friendly. 

Recycling : It is accepted by specific recycling facilities 

Polypropylene (PP)

Plastic #5 is commonly used in ketchup bottles, yogurt cups, medicine , kitchenware and “microwave-safe” plastic containers, plastic caps of soda bottles, disposable diapers. Polypropylene is considered microwave-safe because it is heat resistant and therefore won’t get warped in the microwave. PP is considered a safe plastic if it is not used in the microwave for heating. 

Recycling : It is now accepted by most curbside recycling programs. 

Polystyrene, or Styrofoam 

Plastic #6 is commonly used in plastic cups, disposable cutlery , disposable containers and food ware, packaging. Research suggests that this type of plastic leaches potentially toxic chemicals, especially when heated. It would be wise to avoid #6 plastic as much as possible. 

Recycling : It is difficult to recycle and only accepted by specific recycling facilities. Even worse, when not recycled, it takes hundreds and hundreds of years to decompose! 

Plastic that does not fall in any of 1-6 categories is considered as plastic #7. Plastic #7 is composed of any new plastics, including bioplastics, Polycarbonate and highly toxic BPA. It is commonly used in water bottles, sports equipment, medical and dental devices and some computer and other technological parts. Use this category of plastic at your own risk

Recycling :  It is difficult to recycle #7 plastic and most of the recycling programs won't accept it.

Word of caution : Avoid use of plastics as much as possible. 

Relatively safe plastics categories: plastic #2, plastic #4 and plastic #5. Be weary of putting them in the microwave, even if they are labeled “microwave-safe”. 

Plastic to be used with caution: plastic #1, plastic #3, plastic #6 and plastic #7 

Try to stick to glass, metal, bamboo or other such reusable body and environment friendly materials.

Do you want to check your plastic footprint ?

https://docs.google.com/spreadsheets/d/1bohFzRdByjdFIIQ4KCtkGItScq8ioRvWUFKYnbj3-7k/edit?usp=sharing  

(This shared file is available to all registered subscribers. If you are not able to access the file then kindly send an email to  - weresilient21@gmail.com or subscribe to blog  https://weresilient.blogspot.com/p/subscribe-to-blog.html)

To know the impact of plastic on health -

https://weresilient.blogspot.com/2021/08/Plastic-and-Health.html

Reference:

https://blog.nationalgeographic.org/2018/04/04/7-things-you-didnt-know-about-plastic-and-recycling/  

Dr. Snehal Kamalapur

Plastic and Health

 

Earth is drowning with plastic. Look around you and plastic is everywhere. We are using plastic products from head to toe.  Can you think of life without plastic? 

What is Plastic, Single use Plastic, Micro-plastic ?

Plastic is a synthetic organic polymer. It is ideally suited for a wide variety of applications. Single-use plastic products (SUPs) are designed to use it once, or for a short period of time. Microplastics are tiny plastic particles less than five millimeters (0.2 inches) in diameter. Secondary microplastics are particles that result from the breakdown of larger plastic items, such as water bottles.

Plastic is used by the majority of people because of ease of use, cost effective, variety, availability, durability and lack of alternatives. But concern is its impact on environment and health.

Impacts of endocrine-disrupting chemicals present in plastic on health

Plastic may contain and leach hazardous chemicals, including Endocrine-disrupting chemicals (EDCs). These EDCs are harmful to human health. These chemicals disturb the body’s hormone systems. Some of them are listed here -

Bisphenol A

Bisphenols such as bisphenol A (BPA) can be found in reusable food and beverage containers. BPA leaches from food contact materials into foods and beverages. It leaches from landfills to contaminate wastewater, groundwater, and freshwater.

Impact of BPA on Health : 

• Affect brain development and behavior
• Increase anxiety, depression, hyperactivity, inattention, behavioral problem 
• Affect fertility 
• Increase risk of Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) 
• Increase risk of diabetes. 

Phthalates 

Phthalates are used as plasticizers in PVC consumer, medical, and building products, food and beverage packaging, and as fillers in children’s toys. Phthalates leach from items like food packaging, cosmetics and toys into the environment and into products that humans use and consume.

Impact of Phthalates on Health :

• Reduce testosterone and estrogen levels
• Block thyroid hormone action
• Decrease pregnancy and high miscarriage rates, anemia, toxemia, early menopause 
• Increase the risk of insulin resistance
• Elevate blood pressure, obesity, elevated levels of triglycerides

Perfluorinated Compounds 

Perfluorinated Compounds are widely used in water and stain-resistant clothing, food contact wrappers, cookware, food-contact materials such as non-stick cooking surfaces and food-contact papers such as pizza boxes, microwave popcorn bags, baking papers, and other paper wrap. PFAS leaches from wrappers and cookware into our food. It leaches from landfills to the local water system. 

 Impact of Perfluorinated Compounds Health : 

• Affect the immune systems, liver, and thyroid function 
• Alter puberty 
• Raise breast cancer risk, and ovarian cancers 
• Affect kidney, testicular, prostate function 

Dioxins 

Dioxins, considered the world’s most toxic substances. Children mouthing toys made of recycled plastic that derives from e-waste may contain Dioxin. Dioxin exposures can occur through oral, dermal and inhalation routes. 

Impact of Dioxin on Health : 

• Affect brain development 
• Disrupt thyroid and immune system functions 
• Increased risk of multiple cancers, and 
• Damage immune system 

Ways to reduce Plastic Usage 

Following are suggestions to reduce use of plastic - 

• Avoid eating foods stored in plastic 
• Carry out own water and stop buying packaged water 
• Don't use disposable plastic cups for tea/coffee 
• Always carry your own shopping bag 
• Swap out plastic containers labeled with codes 3, 6, and 7 
• Do not give young children plastic teethers or toys 
• Replace vinyl products like place mats, floors and shower curtains. 
• Do not heat plastic
• Avoid the plastic wrap whenever possible 
• Use non-plastic straws
• Shop in bulk 
• Store your food in glass or steel containers 
• Use natural fiber clothing, bedding and furniture 

Take a Step no matter how small. Follow 5Rs Rethink, Reduce, Reuse, Recycle and Remove. Discover more sustainable solutions and share with others. 

Do you want to check your plastic footprint ?

https://docs.google.com/spreadsheets/d/1bohFzRdByjdFIIQ4KCtkGItScq8ioRvWUFKYnbj3-7k/edit?usp=sharing  

(This shared file is available to all registered subscribers. If you are not able to access the file then kindly send an email to  - weresilient21@gmail.com or subscribe to blog  https://weresilient.blogspot.com/p/subscribe-to-blog.html)

Reminder 

The Prime Minister of India Hon. Narendra Modi has announced the country would completely phase out Single-use plastics (SUPs) products by July 1, 2022.

Reference : 

• https://plasticoceans.org/infographic-about-humans-eating-plastic/
• https://ipen.org/sites/default/files/documents/edc_guide_2020_v1_6ew-en.pdf

Coming soon - Significance of number on plastic goods 

Dr. Snehal Kamalapur

National Doctors’ Day 2021 : Save the Saviours

National doctors' day was first celebrated on July 1^st 1991 all across India to honour the legendary physician Dr. Bidhan Chandra Roy. India has shown remarkable improvement in the medical field and July 1 pays tribute to all the doctors who have made relentless efforts towards achieving the goal irrespective of the odds. 

Amid covid-19 pandemic, doctors all around the world have been recognized for their selfless service. Working in continuous shifts and putting their own health in danger, this day gives a perfect opportunity to salute their work. Doctors are truly the greatest heroes of not just the present but all time. 

Doctor is blessed with the magical powers to treat and to bring health into our lives. In this covid-19, we are safe because they are there to serve. They are there to take care of us 24/7. They are dealing with shortage of medical staff, equipment, treating patients in uncomfortable PPE kit. Around 1500 doctors lost their lives during this period. Nowadays doctors are more worried about their safety. Violence against doctors is increased. On this doctors' day let us pay gratitude to the doctors for the dedicated services in the field of healthcare.

Written by : Dr. Mrudula Kulkarni

Blood donation is a reflection of our physical well-being

 

काही वर्षांपूर्वी माझ्या एका अगदी जवळच्या व्यक्तीला ऑपरेशन मधील गुंतागुंतीमुळे बरेच रक्त देण्याची गरज होती. रक्त पेढीतून (blood bank) रक्त घेऊन ते देण्याची चर्चा घरात होती. रक्त पेढीतून रक्त घेऊन येणे म्हणजे बँकेतून पैसे काढण्याएवढी सोपी गोष्ट असती तर ! खरंतर आपण जसे बँकेत पैसे ठेवतो तसे ब्लड बँकेत रक्त दिल्याने मिळणारे कार्ड आपण गरजेच्यावेळी वापरू शकतो. अशा स्वयंसेवक रक्तदात्यांनी केलेल्या रक्तदानामुळे आपल्या एखाद्या जवळच्या व्यक्तीचे प्राण वाचले कि आपल्याला त्याची किंमत कळते. अशाच स्वयंसेवक रक्तदात्यांना धन्यवाद देण्यासाठी १४ जूनला Blood donor day साजरा करतात. रक्तदानाचे महत्व, रक्तदान म्हणजेच जीवनदान हा संदेश लोकांना देणे हा ही याचा हेतू आहे. 

आपल्याकडे रक्ताचा तुटवडा नेहमीच जाणवतो. WHO च्या मध्ये २००६ च्या अभ्यासानुसार खालील विश्लेषण समोर आले.  

                      

रक्त उपलब्धतेबरोबर सुरक्षित रक्त गरजेचे आहे. सुरक्षित रक्तदानासाठी काही मार्गदर्शक तत्वे दिली आहेत. जर हिपॅटायटीस, मलेरिया, ॲनिमिया, मधुमेह, क्षयरोग असलेल्या व्यक्तीचे रक्त किंवा योग्यप्रकारे खबरदारी न घेता जमा केलेले रक्त हे ही तेवढेच घातक असते. रक्तदानामध्ये महिलांचा सहभाग हा १०% पेक्षा कमी आहे. याची अनेक कारणे पुढे येतात. ॲनिमिया तसेच उच्चरक्तदाब , मलेरिया, मधुमेह, क्षयरोग सारख्या व्याधींमुळे कमी महिला रक्तदान करताना दिसतात.  

खूपच विचार करण्यासारख्या काही गोष्टी २०१५-१६ च्या १५-४९ वयोगटातील महिलांच्या अभ्यासानुसार समोर आल्या आहेत - 

• २२.९% भारतीय महिलांचा Body Mass Index(BMI) हा १८.५ पेक्षा म्हणजेच सामान्य श्रेणीच्या खाली आहे. महाराष्ट्रात हे प्रमाण २३.५% आहे. पण त्याच वेळी सामान्य श्रेणीच्या वर असलेल्या महिलांचे प्रमाण २०.७% आहे. 
• ५३% भारतीय महिलांचे हिमोग्लोबिन सामान्य श्रेणीच्या खाली आहे. १४.८% भारतीय महिला उच्चरक्तदाबाने त्रस्त आहेत. महाराष्ट्रात हे प्रमाण १७.७% आहे. 
• १.९%भारतीय महिलांना दमा तर ५.८% महिलांना मधुमेह आहे. 

World donor day च्या निमित्ताने आपण आपल्या शारीरिक स्वास्थ्याकडे लक्ष देऊन Give blood and keep the world beating हे स्लोगन आचरणात आणू या.

A few years ago one of my relatives developed complications during a surgery which required a large amount of blood. So we approached a blood bank. Hope it be as easy as withdrawing money from a bank. World Blood Donor Day is observed on 14th June to thank voluntary, unpaid blood donors and to create public awareness of the need for safe blood, blood products.

We observe blood shortage in India every year. Patients do not have access to blood when needed. 

As per World Health Organization study in 2006 following is the analysis-

 

Safe blood when given is expected to benefit a patient without causing any adverse effects. It should be free from any infectious agents. Many people are exposed to avoidable, life-threatening risks through the transfusion of unsafe blood. Blood is also an effective means of transmitting HIV, hepatitis B, hepatitis C, malaria etc. Inadequate blood supply is costly but an unsafe blood supply is even more costly. Women donors are below 10% of total donors. Women are not able to donate the blood because of anemia, hypertension, malaria, diabetes, tuberculosis etc. 

As per the study conducted in 2015-16 on the age group of 15-49 following are observation – 

• Body Mass Index(BMI) less than 18.5 is observed in 22.9% of women in India while in Maharashtra it is 23.5% . This is below normal range. 
• 53% of women have hemoglobin below normal range.
• 14.8% of Indian women are suffering from hypertension in Maharashtra this is 17.7% .
• 1.9% of Indian women are suffering from Asthma and 5.8% are having diabetes. 

Let us focus physical fitness and follow WHO slogan on Give blood and keep the world beating. 

 Donate your blood for a reason and let the reason be life

Written by : Dr. Snehal Kamalapur

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7266259/

2. https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/HealthandFamilyWelfarestatisticsinIndia201920.pdf

3. https://who.canto.global/index.html#/v/WorldBloodDonorDay/album/NU80C

Building resilience in children

Covid-19 pandemic has hugely raised the responsibilities of parents. In the present context because of restriction of movements; children have constrained access to socialization. The isolation caused by restriction in movement has resulted in children being overly sensitive to minor domestic issues. This is affecting their psycho-social well-being and development. We as parents wish our children to be forever happy. As a parent it is our responsibility to provide an enriching environment with happiness, love and understanding. Warm and nurturing relationships between children and parents is important in developing resilience.

Upbringing of a child has an impact on physical growth and brain development. A supportive home learning environment provided by parents is positively associated with children’s early achievements and well-being. 

All kids come across stress of varying degrees as they grow. It can be as simple as adapting to a new classroom or exam fear. It can be as severe as bullying by classmates /cyber bullies or abuse at home. Highest number of students suicides were recorded in 2019¹ in the past 25 years. Despite best efforts, parents can’t always protect kids from stress. So can we build resilience in children? Resilience will help children to cope up with challenges and bounce back. Building resilience in children is more than teaching life skills to children. Children learn from examples. So as a parent let us play a proactive role. we cannot shield our children from everything but these small efforts may help children to confront issues -

• Avoid helicopter parenting
• Praising accomplishments
• Do not accommodate every demand
• Boost your child's self-esteem
• Foster a strong emotional connection
• Create rules and expectations and apply them consistently
• Develop problem-solving skills in children
• Promote healthy risk-taking attitude
• Talk about emotions and ask them to label emotions
• Be a role model and discuss self-control by demonstrating coping skills
• Read, Sing and dance together, talk about your day
• Let them know that they can ask for help
• Encourage your child to help others
• Give them opportunities to think and act independently
• Encourage physical activities or sports 
• Nurture optimism
• Let them talk
• Nurture a growth mindset

Parents always try to provide an enriching environment and show selfless commitment to children. Global Day of Parents provides an opportunity to appreciate all parents.

“Appreciate all parents throughout the world” is the theme of global parents day 2021. 

Happy Parents day !!! 

UNICEF with CHILDLINE has published a manual. This manual has a toolkit for children of the age group of 6-19 years. The Manual, however, is intended to be open for use to all frontline workers and NGO partners to psycho-educate parents, caregivers and children².

You can refer following article for parent, child and family resilience- https://www.jrf.org.uk/sites/default/files/jrf/migrated/files/parenting-resilience-children.pdf 

“आई मला खेळायला बाहेर जाऊ दे ना … “ घराघरातून ऐकू येणारं हे वाक्य. सध्या मुले घरात बंद आहेत, बाहेर खेळायला जाऊ शकत नाहीत, शाळेत किंवा कॉलेजमध्ये जाऊ शकत नसल्याने सोशलायझेशन बंद झाले आहे. याचा परिणाम त्यांच्या मानसिक व भावनिक आरोग्यावर होत आहे.

सध्याच्या covid-19 परिस्थितीत पालक म्हणून आपल्यावर खूप मोठी जबाबदारी आहे. आपल्या पद्धतीने मुलांना या परिस्थितीशी आनंदाने व सकारात्मकतेने जुळवून घेऊन सामना करायला तयार करणे गरजेचे आहे. पालक म्हणून मुलांचा आनंद आपल्यासाठी महत्त्वाचा आहे. मुलांच्या मानसिक व शारीरिक आरोग्यासाठी तसेच त्यांच्या जडण-घडणीत संगोपनाचा महत्त्वाचा वाटा आहे. म्हणूनच मुलांना आनंदी, उत्साही व सकारात्मक वातावरणात वाढविले तर कोणत्याही परिस्थितीला ते सामोरे जाऊ शकतील.  

लहान मुलांना किंवा तरुणांना कसला आलाय ताण असा प्रश्न काहीजणांना पडू शकतो. नवीन मित्रांशी जुळवून घेणे, परीक्षेचा ताण किंवा मित्रांनी केलेली चेष्टा, cyber bullies किंवा घरातच त्यांच्याशी झालेले गैरवर्तन या आणि अशा कितीतरी गोष्टींचे ताण या मुलांवर आहेत. मागच्या २५ वर्षातल्या सर्वात जास्त विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्या २०१९¹ मध्ये झाल्या. सध्याच्या परिस्थितीचा ताण आणि मनमोकळे बोलायला मित्र/मैत्रिणी आजूबाजूला नसल्याचा हा परिणाम असू शकतो. मुलांना आयुष्यात येणाऱ्या संकटांना प्रभावीपणे सामोरे जाण्यासाठी आपण तयार करु शकतो. आपल्याला जर हे आपल्या वागणुकीतून दाखवून देता आले तर मुले ते चांगल्या पद्धतीने आत्मसात करतील म्हणून या काही छोट्या गोष्टी करूया -

• सतत मुलांच्या मागे मागे करू नका
• मुलांनी केलेल्या चांगल्या गोष्टींबद्दल त्यांचे कौतुक करा
• मुलांच्या प्रत्येक मागण्या पूर्ण करणे गरजेचे नाही
• मुलांचा स्वाभिमान कसा वाढेल यासाठी प्रयत्न करा
• मुलांबरोबरचे भावनिक नाते मजबूत करा
• स्वयंशिस्तीसाठी नियम बनवून त्यांचे सातत्याने पालन करा
• मुलांमध्ये समस्या सोडवण्याची कौशल्ये विकसित करा
• योग्य जोखीम घेण्याच्या वृत्तीस प्रोत्साहित करा
• भावना व्यक्त करा आणि मुलांनाही त्यांच्या भावना व्यक्त करु द्या
• परिस्थितीचा सामना कसा करायचा ते वागणुकीतून दाखवून द्या
• एकत्रित वेळ घालवा
• दुसऱ्याना मदत करत असतील तर त्यांना प्रोत्साहन द्या
• त्यांना स्वतंत्रपणे विचार करण्याची आणि वागण्याची संधी द्या
• शारीरिक व्यायाम किंवा खेळासाठी त्यांना प्रोत्साहित करा
• त्यांच्यातील आशावाद वाढवा
• त्यांना व्यक्त होऊ द्या
• आपण ठरवले तर सर्वकाही शक्य आहे ही भावना जागवा

सर्वच पालक आपल्या मुलांच्या भवितव्यासाठी काहीही करायला नेहमीच तयार असतात त्यामुळेच जगातील अशा सर्व पालकांचे कौतुक करणे हीच या वर्षीची कल्पना आहे.  

पालक दिनाच्या खूप शुभेच्छा  !!!

युनिसेफ आणि महिला आणि बाल विकास मंत्रालय यांच्या विद्यमाने एक पुस्तक प्रकाशित करण्यात आले आहे. हे पुस्तक पालकांना आपल्या मुलांशी भावनिक नातं दृढ करून त्यांच्याशी चांगला संवाद कसा साधावा यासाठी उपयोगी आहे. या पुस्तकातील ६ ते १९ वयोगटातील मुलांसाठी असलेले टूलकीट मुलांना परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी मार्गदर्शन करते.  ²

पालक, मुले व परिवाराला कोणत्या प्रकारचे ताण असतात, त्याचा सर्वांवर कसा परिणाम होतो आणि त्याच्याशी कसा सामना करू शकतो याचा संशोधन अहवाल वाचायचा असेल तर खालील लिंक वर तो उपलब्ध आहे - 

 https://www.jrf.org.uk/sites/default/files/jrf/migrated/files/parenting-resilience-children.pdf

Written by : Dr. Snehal Kamalapur

1.https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/one-every-hour-at-10335-last-year-saw-most-student-suicides-in-25-years/articleshow/77969096.cms

2.https://www.unicef.org/india/media/3401/file/PSS-COVID19-Manual-ChildLine.pdf